Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)
एक कामपर एक ही व्यक्तिको नियुक्त करना चाहिये, दो या तीनको नहीं; क्योंकि वे आपसमें एक-दूसरेको सहन नहीं कर पाते; एक कार्यपर नियुक्त हुए अनेक व्यक्तियोंमें प्रायः सदा मतभेद हो ही जाता है ।।
ekakāmapara ekaṁ hī vyaktiṁ niyoktuṁ cāhye, dvau vā trīn vā na; yato te parasparaṁ anyonyaṁ soḍhuṁ na śaknuvanti; ekasmin kārye niyuktānāṁ bahūnāṁ vyaktīnāṁ madhye prāyaḥ sadā matabhedo bhavati. kīrtipradhāno yas tu syād yaś ca sthāt samaye sthitaḥ | samarthān yaś ca na dveṣṭi nānarthān kurute ca yaḥ ||
Una sola tarea debe confiarse a una sola persona, no a dos ni a tres; pues rara vez pueden tolerarse entre sí. Cuando muchos son designados para un mismo asunto, casi siempre surge el desacuerdo. Luego Bhishma describe al ministro principal ideal: aquel que antepone la verdadera reputación, se mantiene dentro de los límites de la norma y la costumbre, no envidia a los capaces ni provoca daño o desorden. No abandona el dharma por deseo, miedo, codicia o ira, y es diestro en la ejecución y en la palabra adecuada a la necesidad del momento. Tal hombre debe ser tu primer ministro.
भीष्म उवाच
Assign one responsible person per task to prevent factional conflict, and choose a chief minister who prioritizes honorable reputation, remains within proper norms, does not envy the capable, avoids causing harm, and never abandons dharma due to desire, fear, greed, or anger.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma is advising the king on practical governance: how to structure appointments and what moral and professional qualities to seek in a principal minister.