Shloka 3
Brāhmaṇa-Dharma, Āśrama Eligibility, and the Primacy of Rāja-Dharma (Śānti Parva 63)
भीष्मजीने कहा--प्रभो! भरतवंशावतंस युधिष्ठिर! चारों आश्रम ब्राह्मणोंके लिये ही विहित हैं। अन्य तीनों वर्णोके लोग उन सभी आश्रमोंका अनुसरण नहीं करते हैं ।। उक्तानि कर्माणि बहूनि राजन् स्वर्ग्याणि राजन्यपरायणानि । नेमानि दृष्टान्तविधौ स्मृतानि क्षात्रे हि सर्व विहितं यथावत्,राजन! क्षत्रियके लिये शास्त्रमें बहुत-से ऐसे स्वर्गसाधक कर्म बताये गये हैं, जो हिंसाप्रधान हैं, जैसे युद्ध। परंतु ये कर्म ब्राह्मणके लिये आदर्श नहीं हो सकते; क्योंकि क्षत्रियके लिये सभी प्रकारके कर्मोका यथोचित विधान है
yudhiṣṭhira uvāca | uktāni karmāṇi bahūni rājan svargyāṇi rājanyaparāyaṇāni | nemāni dṛṣṭāntavidhau smṛtāni kṣātre hi sarvaṃ vihitaṃ yathāvat ||
Yudhiṣṭhira dijo: «Oh Rey, se enseñan muchos actos que conducen al cielo, actos ligados sobre todo a la vocación del guerrero. Sin embargo, no deben erigirse como modelos ejemplares para todos a modo de precedentes universales; pues para el kṣatriya las escrituras establecen un código completo y adecuado de conducta, que incluye deberes que pueden implicar violencia, como la guerra.»
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Dharma is role-sensitive: some heaven-leading duties—especially those involving force, like warfare—are prescribed for Kṣatriyas and cannot automatically be treated as universal moral exemplars for all varṇas, particularly not as models for Brahmins.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Yudhiṣṭhira frames the distinction between general moral exemplars and class-specific prescriptions, emphasizing that the warrior code includes duties that differ from Brahmin ideals.