Shloka 28
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
Devanagari script
प्रजापतिर्हि वर्णानां दासं शूद्रमकल्पयत् । तस्माच्छुद्रस्य वर्णानां परिचर्या विधीयते,प्रजापतिने अन्य तीनों वर्णोके सेवकके रूपमें शूद्रकी सृष्टि की है; अतः शूद्रके लिये तीनों वर्णोकी सेवा ही शास्त्र-विहित कर्म है
Transliteration
prajāpatir hi varṇānāṃ dāsaṃ śūdram akalpayat | tasmāc chūdrasya varṇānāṃ paricaryā vidhīyate ||
Translation
Dijo Bhīṣma: «Pues Prajāpati forjó al Śūdra como servidor de los (otros) órdenes sociales. Por ello, para el Śūdra, el servicio y la asistencia a los demás varṇas se establecen como deber prescrito».
Word by Word
प्रजापतिःPrajapati (the creator)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
वर्णानाम्of the varnas (social classes)
वर्णानाम्:
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Genitive, Plural
दासम्a servant
दासम्:
Karma
TypeNoun
Rootदास
FormMasculine, Accusative, Singular
शूद्रम्the Shudra
शूद्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूद्र
FormMasculine, Accusative, Singular
अकल्पयत्created/ordained/made
अकल्पयत्:
TypeVerb
Rootकल्पय् (√कॢप्/कल्प् caus.)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्-प्रातिपदिक)
शूद्रस्यof the Shudra
शूद्रस्य:
TypeNoun
Rootशूद्र
FormMasculine, Genitive, Singular
वर्णानाम्of the (other) varnas
वर्णानाम्:
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Genitive, Plural
परिचर्याservice/attendance
परिचर्या:
Karta
TypeNoun
Rootपरिचर्या
FormFeminine, Nominative, Singular
विधीयतेis prescribed/is enjoined
विधीयते:
TypeVerb
Root√धा (वि + धा)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada (passive sense)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaP
PrajāpatiŚ
ŚūdraV
VarṇasVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes