Shloka 129
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
दण्डनीत्या च सततं रक्षितव्य॑ नरेश्वर । नाधर्षयेत् तथा कश्रिच्चारनिष्पन्ददर्शनात्,नरेश्वर! इसलिये तुम्हें गुप्तचर नियुक्त करके राज्यकी अवस्थापर दृष्टिपात करते हुए सदा दण्डनीतिके द्वारा सम्पूर्ण राष्ट्रकी रक्षा करनी चाहिये, जिससे कोई इसपर आक्रमण करनेका साहस न कर सके
daṇḍanītyā ca satataṃ rakṣitavyaṃ nareśvara | nādharṣayet tathā kaścit cāranispandadarśanāt ||
Bhishma dijo: «Oh señor de los hombres, debes proteger continuamente el reino mediante la política del castigo y del gobierno (daṇḍanīti). Mantén una vigilancia tan atenta—nombrando agentes secretos y observando el estado del reino—que nadie se atreva a hostigarlo o atacarlo, sabiendo que tu red de inteligencia está alerta y activa».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king must safeguard the state continuously through daṇḍanīti—firm, lawful enforcement—supported by an effective intelligence system (cāras). Visible preparedness and informed oversight deter aggression before it arises.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the ruler to appoint spies and keep constant watch over the kingdom’s condition, so that potential enemies or wrongdoers do not dare to attack or disturb the realm.