Shloka 1
पितृयज्ञे नारायणतत्त्वम् — The Nārāyaṇa Grounding of Ancestral Offerings
अफ्-#-#का+ द्वात्रिशर्दाधिकत्रिशततमो<ध्याय: शुकदेवजीकी ऊर्ध्वगतिका वर्णन भीष्म उवाच गिरिशृजूं समारुह्मु सुतो व्यासस्थ भारत । समे देशे विविक्ते स निःशलाक उपाविशत्,भीष्मजी कहते हैं--भरतनन्दन! कैलास-शिखरपर आरूढ़ हो व्यासपुत्र शुकदेव एकान्तमें तृणरहित समतल भूमिपर बैठ गये और शास्त्रोक्त विधिसे पैरसे लेकर सिरतक सम्पूर्ण अंगोंमें क्रमश: आत्माकी धारणा करने लगे। वे क्रमयोगके पूर्ण ज्ञाता थे
bhīṣma uvāca | girīśṛṅgaṁ samāruhya suto vyāsasya bhārata | same deśe vivikte sa niḥśalāka upāviśat | pādābhyāṁ śirasā yāvat sarvāṅgeṣu yathākramam | ātmadhāraṇām ārebhe śāstroktavidhinā muniḥ | sa yogakrama-vidāṁ śreṣṭhaḥ pūrṇajñānaḥ samāhitaḥ |
Bhishma dijo: Oh descendiente de Bharata, tras ascender a la cumbre del Kailāsa, Śuka, hijo de Vyāsa, se sentó en un paraje solitario, llano y libre de hierba. Siguiendo el procedimiento enseñado por las śāstras, comenzó a fijar con disciplina el Sí mismo en todos sus miembros, en el debido orden, desde los pies hasta la coronilla. Consumado conocedor del yoga gradual, entró en una profunda concentración, preparándose para el ascenso del alma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined inner practice: choosing solitude, following scriptural method, and systematically steadying consciousness (ātmadhāraṇā) as preparation for the soul’s upward course—an ethical ideal of self-mastery and renunciation.
Bhishma narrates how Shukadeva, Vyasa’s son, goes to Kailasa, sits on a secluded, level, grassless spot, and begins a stepwise yogic concentration from feet to head, indicating his readiness for the final ascent of consciousness.