नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
अजौ नित्यावुभौ प्राहुरध्यात्मगतिनिश्चया:
ajau nityāv ubhau prāhur adhyātma-gati-niścayāḥ |
avyaktā prakṛtir vedyā puruṣo ’vedya ucyate |
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva vidvān āhur ajau sthirau |
akṣayau cāpy ajau nityau ||
Yājñavalkya dijo: «Los sabios que han alcanzado firme certeza sobre la senda interior declaran que ambos son no nacidos y eternos. La Prakṛti no manifestada puede conocerse (como objeto de comprensión), mientras que el Puruṣa es tenido por incognoscible (no aprehensible como objeto). Los prudentes afirman que Prakṛti y Puruṣa son ambos no nacidos, inmóviles, imperecederos y perdurables; así apartan al buscador del apego a las apariencias cambiantes y lo conducen a una visión estable de los fundamentos de la experiencia.»
याज़्ञवल्क्य उवाच
The verse distinguishes between Prakṛti (the unmanifest source of material experience, knowable as an object of analysis) and Puruṣa (pure consciousness, not objectifiable). Both are described as unborn, eternal, steady, and imperishable, encouraging detachment from transient phenomena and steadiness in inner inquiry.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, Yājñavalkya delivers a doctrinal clarification to seekers: he summarizes how realized thinkers characterize the two fundamental principles—Prakṛti and Puruṣa—framing the contemplative path (adhyātma-gati) in terms of what can be known and what transcends object-knowledge.