Shloka 11
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
संचोदनाभिमीतिमानात्मानं चोदयेदथ । तिष्ठन्तमजरं तं तु यत् तदुक्तं मनीषिभि:,बुद्धिमान योगीको चाहिये कि पवित्र हो मनके द्वारा श्रोत्र आदि इन्द्रियोंको शब्द आदि विषयोंसे हटावे एवं बाईस- प्रकारकी प्रेरणाओंद्वारा उस जरारहित जीवात्माको, जिसे मनीषी पुरुषोंने आत्मस्वरूप बताया है, चौबीस तत्त्वोंके समुदायरूप प्रकृतिसे परे परम पुरुष परमात्माकी ओर प्रेरित करे
sañcodanābhimītimān ātmānaṃ codayed atha | tiṣṭhantam ajaraṃ taṃ tu yat tad uktaṃ manīṣibhiḥ ||
Vasiṣṭha dijo: «Por tanto, el yogui sabio—dotado de resolución discerniente—debe impulsar su propio ser. Que dirija su interior hacia esa Realidad sin vejez que permanece inmóvil: el Sí mismo del que hablan los sabios. Con la mente purificada, retirando los sentidos de sus objetos, debe apartar su esfuerzo del conjunto de los principios materiales y orientarlo hacia la Persona suprema, más allá de la Naturaleza.»
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined self-direction: the yogin should consciously urge the mind inward, withdraw the senses from their objects, and orient awareness toward the ageless, unmoving Self as taught by the sages—transcending identification with material nature.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha addresses the path of yoga and self-knowledge, advising how a practitioner should guide the inner self toward the imperishable Ātman rather than toward sensory and material engagements.