Shloka 12

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

Devanagari script

वाय्वग्न्यशनिनिर्घोषै: फल पुष्पं विशीर्यते । श्रोत्रेण गृहते शब्दस्तस्माच्छुण्वन्ति पादपा:,यह भी देखा जाता है कि वायु, अग्नि और बिजलीकी कड़क आदि भीषण शब्द होनेपर वृक्षोंक फल-फ़ूल झड़कर गिर जाते हैं। शब्दका ग्रहण तो श्रवणेन्द्रियसे ही होता है; इससे यह सिद्ध हुआ कि वृक्ष भी सुनते हैं

Transliteration

vāyv-agny-aśani-nirghoṣaiḥ phala-puṣpaṃ viśīryate | śrotreṇa gṛhyate śabdas tasmāc chṛṇvanti pādapāḥ ||

Translation

Bharadvāja dijo: «Por los bramidos del viento, del fuego y del rayo, los frutos y las flores de los árboles se sacuden y caen. El sonido se aprehende por el órgano del oído; por tanto, queda establecido que los árboles también pueden oír.»

Word by Word

वायु-अग्नि-अशनि-निर्घोषैःby the roars/sounds of wind, fire, and lightning

फलम्fruit

पुष्पम्flower

विशीर्यतेis scattered / falls off

श्रोत्रेणby the ear (organ of hearing)

गृह्यतेis grasped / is perceived

शब्दःsound

तस्मात्therefore / from that (reason)

शृण्वन्तिhear

पादपाःtrees

Speaker

भरद्वाज उवाच

Characters & Entities

Bharadvāja

wind (vāyu)

fire (agni)

thunderbolt/lightning (aśani)

trees (pādapāḥ)

fruits (phala)

flowers (puṣpa)

sound (śabda)

ear/organ of hearing (śrotra)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes