Shloka 9
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
सम्पश्यत जगत् सर्व सुखदु:खैरधिछितम् । संयोगो विप्रयोगश्षु पर्यायेणोपल भ्यते,“देखो, यह सम्पूर्ण जगत् ही सुख और दुः:खसे व्याप्त है, यहाँ सबको बारी-बारीसे संयोग और वियोग प्राप्त होते रहते हैं
Transliteration
sampaśyata jagat sarvaṃ sukha-duḥkhair adhiṣṭhitam | saṃyogo viprayogaś ca paryāyeṇopalabhyate ||
Translation
Dijo Bhishma: «Mirad: este mundo entero está impregnado y regido por el placer y el dolor. Aquí, la unión y la separación las experimentan todos por turno, en sucesión que se repite».
Word by Word
सम्पश्यतsee (you all), observe
सम्पश्यत:
TypeVerb
Rootसम्+पश्
Formलोट्, परस्मैपदम्, मध्यम, बहुवचनम्
जगत्the world
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
सर्वम्entire, all
सर्वम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
सुखदुःखैःby pleasures and pains
सुखदुःखैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुख-दुःख
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, बहुवचनम्
अधिक्षितम्pervaded/overspread
अधिक्षितम्:
TypeAdjective
Rootअधि+क्षि
Formक्त, नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
संयोगःunion, meeting
संयोगः:
Karta
TypeNoun
Rootसंयोग
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
विप्रयोगश्चand separation
विप्रयोगश्च:
Karta
TypeNoun
Rootविप्रयोग
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
पर्यायेणin turn, successively
पर्यायेण:
Karana
TypeNoun
Rootपर्याय
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
उपलभ्यतेis obtained/experienced
उपलभ्यते:
TypeVerb
Rootउप+लभ्
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथम, एकवचनम्
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes