Shloka 14

Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)

Devanagari script

प्रजानामतिवृद्धानां युगान्ते समुपस्थिते । त्रेताविमोक्षसमये द्वापरप्रतिपादने,त्रेतायुग प्रायः बीत गया था, द्वापरका आरम्भ हो रहा था, प्रजाएँ बहुत बढ़ गयी थीं, जिनके लिये वर्षा बंद हो जानेसे प्रलयकाल-सा उपस्थित हो गया

Transliteration

prajānām ativṛddhānāṁ yugānte samupasthite | tretā-vimokṣa-samaye dvāpara-pratipādane ||

Translation

Dijo Bhīṣma: Cuando había llegado el fin de una era y los pueblos se habían multiplicado en exceso—en el tiempo en que Tretā se extinguía y Dvāpara era instaurada—surgieron condiciones que se sentían como una disolución del mundo.

Word by Word

प्रजानाम्of the subjects/creatures

अतिवृद्धानाम्greatly increased

युगान्तेat the end of an age

समुपस्थितेwhen (it) had arrived/was present

त्रेता-विमोक्ष-समयेat the time of release from the Tretā (i.e., at Tretā’s ending)

द्वापर-प्रतिपादनेat the establishment/commencement of Dvāpara

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Tretā-yuga

Dvāpara-yuga

prajāḥ (the people/subjects)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes