Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Draupadī’s Exhortation on Rājadharma and Daṇḍa (द्रौपद्याः राजधर्मोपदेशः)

वह जो शत्रुओंकी पराक्रम-सम्पन्न एवं श्रेष्ठ सेना हाथी, घोड़े और रथ तीनों अंगोंसे सम्पन्न थी तथा द्रोण, कर्ण, अश्वत्थामा और कृपाचार्य जिसकी रक्षा करते थे, उसका आपने वध किया है, तब यह पृथ्वी आपके अधिकारमें आयी है। अतः वीर! आप इसका उपभोग करें ।। जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदैर्युत: । त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो,प्रभो! महाराज! पुरुषसिंह! आपने अनेक जनपदोंसे युक्त इस जम्बूद्वीपको अपने दण्डसे रौंद डाला है

vaiśampāyana uvāca | yā śatrūṇāṁ parākrama-sampannā śreṣṭhā ca senā hastibhir aśvair rathaiś ca trividha-aṅga-sampannā āsīt, yāṁ droṇaḥ karṇaḥ aśvatthāmā kṛpaś ca rakṣanti sma, tasyāḥ tvayā vadhaḥ kṛtaḥ; tataḥ pṛthivī tava vaśam āgatā | ataḥ vīra, tvam asyā upabhogaṁ kuru || jambūdvīpo mahārāja nānā-janapadair yutaḥ | tvayā puruṣaśārdūla daṇḍena mṛditaḥ prabho ||

Vaiśampāyana dijo: «Has dado muerte al más excelso y valeroso ejército de tus enemigos—completo en las tres armas de la guerra: elefantes, caballos y carros—custodiado por Droṇa, Karṇa, Aśvatthāmā y Kṛpa. Por ello la tierra ha quedado bajo tu autoridad. Así pues, oh héroe, disfrútala y gobiérnala. Oh señor, oh gran rey, tigre entre los hombres: este Jambūdvīpa, colmado de muchos reinos y pueblos, ha sido sometido por tu daṇḍa, la vara del poder real.»

जम्बूद्वीपःJambūdvīpa (the earth/continent)
जम्बूद्वीपः:
Karma
TypeNoun
Rootजम्बूद्वीप
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
नाना-जनपदैःwith various kingdoms/peoples
नाना-जनपदैः:
Karana
TypeNoun
Rootनानाजनपद
FormMasculine, Instrumental, Plural
युतःendowed/connected (with)
युतः:
TypeAdjective
Rootयुत
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootत्वद्
FormInstrumental, Singular
पुरुष-शार्दूलO tiger among men
पुरुष-शार्दूल:
TypeNoun
Rootपुरुषशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
दण्डेनwith the rod/scepter (power, punishment)
दण्डेन:
Karana
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Instrumental, Singular
मृदितःcrushed/subdued
मृदितः:
TypeVerb
Rootमृद्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
प्रभोO lord
प्रभो:
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Droṇa
K
Karṇa
A
Aśvatthāmā
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
J
Jambūdvīpa
P
Pṛthivī (the earth/kingdom)