Shloka 59
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
शेरकी यह बात सुनकर उसकी माता हितकर वचनोंद्वारा उसे समझानेके लिये वहाँ आयी और बोली--'बेटा! इसमें कुछ कपटपूर्ण षड्यन्त्र हुआ मालूम पड़ता है; अतः तुम्हें इसपर विश्वास नहीं करना चाहिये ।। कर्मसंघर्षजैदरषिर्दुष्पेताशुचिभि: शुचि: । नोच्छितं सहते कश्रित् प्रक्रिया वैरकारिका,“काममें लाग-डाँट हो जानेसे जिनके मनमें शुद्धभाव नहीं है, वे लोग निर्दोषपर ही दोषारोपण करते हैं। किसीको अपनेसे ऊँची अवस्थामें देख कर कोई-कोई ईर्ष्यावश सहन नहीं कर पाते। यही वैरभाव उत्पन्न करनेवाली प्रक्रिया है
śerakī etāṃ bātaṃ śrutvā tasyā mātā hitakaraiḥ vacanaiḥ taṃ bodhayituṃ tatra āgatya uvāca— “vatsa! atra kiñcit kapaṭapūrṇaṃ ṣaḍyantraṃ bhāti; ataḥ tvayā asmin viśvāso na kartavyaḥ. karma-saṅgharṣa-jaiḥ doṣaiḥ duṣṭaiḥ aśucibhiḥ śuciḥ (api) nirdoṣaḥ doṣyate. na uccitaṃ sahate kaścit prakriyā vaira-kārikā.”
Dijo Bhīṣma: Al oír esto, su madre acudió allí para aconsejarlo con palabras destinadas a su bien y dijo: “Hijo mío, parece que aquí obra alguna trama engañosa; por eso no debes confiar en ello. Cuando los hombres están manchados por faltas nacidas de la rivalidad y el conflicto, y su mente es impura, suelen imputar culpa al inocente. Algunos no soportan ver a otro en condición más alta y, por celos, lo convierten en enemistad: éste es el mismo proceso por el cual se fabrica el odio.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not hastily trust reports that may be driven by deceit or rivalry. Impure-minded people often accuse the innocent, and jealousy toward someone’s higher standing can crystallize into enmity; recognizing this pattern helps one avoid unjust suspicion and needless hostility.
A mother, hearing what has occurred, comes to her son to protect him through prudent counsel. She warns him that a deceptive conspiracy may be involved and explains how jealousy and moral impurity lead people to blame the blameless and generate enmity.