Shloka 10
गान्धारी-प्रशमनम् — Pacification of Gāndhārī and Kṛṣṇa’s Counsel at Hāstinapura
स्वयं चैवावरोह त्वमेतच्छेयस्तवानघ । भरतश्रेष्ठ! तत्पश्चात् सदा अर्जुनके प्रिय एवं हितमें तत्पर रहनेवाले भगवान् श्रीकृष्णने गाण्डीवधारी अर्जुनसे कहा--“भरतवंशशिरोमणे! तुम गाण्डीव धनुषको और इन दोनों बाणोंसे भरे हुए अक्षय तरकसोंको उतार लो। फिर स्वयं भी उतर जाओ! इसके बाद मैं उतरूँगा! अनघ! ऐसा करनेमें ही तुम्हारी भलाई है” ।। तच्चाकरोत् तथा वीर: पाण्डुपुत्रो धनंजय:,वीर पाण्डुपुत्र अर्जुनने वह सब वैसे ही किया। तदनन्तर परम बुद्धिमान् भगवान् श्रीकृष्ण घोड़ोंकी बागडोर छोड़कर गाण्डीवधारी अर्जुनके रथसे स्वयं भी उतर पड़े
saṃjaya uvāca | svayaṃ caivāvaroha tvam etac chreyas tavānagha | bharataśreṣṭha! tataḥ paścāt sadā'rjunake priyaṃ evaṃ hitam eva ca tatparaḥ san bhagavān śrīkṛṣṇo gāṇḍīvadhāriṇam arjunam uvāca— “bharatavaṃśaśiromaṇe! tvaṃ gāṇḍīvaṃ dhanuḥ imau ca bāṇapūrṇau akṣayau tarakasau avatāraya | tataḥ svayam api avaroha | anantaraṃ aham avariṣyāmi | anagha! evaṃ kartum eva tava śreyas” iti || tac cākārot tathā vīraḥ pāṇḍuputro dhanaṃjayaḥ | tad-anantaraṃ paramabuddhimān bhagavān śrīkṛṣṇo hayānāṃ bāgḍorāṃ tyaktvā gāṇḍīvadhāriṇaḥ arjunasya rathāt svayam api avaruroha ||
Dijo Sañjaya: Kṛṣṇa, siempre solícito de lo querido y provechoso para Arjuna, habló al portador del Gāṇḍīva: «Oh el mejor de los Bhāratas, oh intachable: desciende tú primero; eso es, en verdad, lo más conveniente para ti. Retira el arco Gāṇḍīva y baja estas dos aljabas inagotables colmadas de flechas; luego baja tú mismo. Después de ti, descenderé yo». Arjuna, el heroico hijo de Pāṇḍu, hizo exactamente lo ordenado. Entonces el sapientísimo Señor Śrī Kṛṣṇa, soltando las riendas, también descendió del carro de Arjuna.
संजय उवाच
Educational Q&A
Kṛṣṇa models prudent, welfare-centered guidance: even in victory, one should act with foresight and disciplined order. The emphasis on śreyas (true welfare) highlights ethical leadership—protecting the warrior by having him dismount first and secure his weapons before others act.
After the climactic combat, Kṛṣṇa instructs Arjuna to remove his bow and the two inexhaustible quivers and to descend from the chariot first; only afterward does Kṛṣṇa alight, releasing the reins. Arjuna follows exactly, and Kṛṣṇa then steps down from the chariot.