Shloka 6
युधिष्ठिरस्य द्यूते द्रव्यवर्णनम्
Yudhiṣṭhira’s Enumeration of Stakes in the Dice Match
(मही कामदुघा सा हि वीरपत्नीति चोच्यते । तथा वीरयश्रिता भूमिस्तनुते हि मनोरथम् ।। तवाप्यस्ति हि चेद् वीर्य भोक्ष्यसे हि महीमिमाम् ।।) बेटा! यह पृथ्वी कामधेनु है। इसे वीरपत्नी भी कहते हैं। अपने पराक्रमसे जीती हुई भूमि मनोवांछित फल प्रदान करती है। यदि तुममें भी बल और पराक्रम हो तो तुम इस पृथ्वीका यथेष्ट उपभोग कर सकते हो। अनार्याचरितं तात परस्वस्पृहणं भूशम् । स्वसंतुष्ट: स्वधर्मस्थो यः स वै सुखमेधते
dhṛtarāṣṭra uvāca — mahī kāmadughā sā hi vīrapatnīti cocyate | tathā vīryāśritā bhūmis tanute hi manoratham || tavāpy asti hi ced vīryaṃ bhokṣyase hi mahīm imām || anāryācaritaṃ tāta parasvaspṛhaṇaṃ bhūśam | svasantuṣṭaḥ svadharmastho yaḥ sa vai sukham edhate |
Dhṛtarāṣṭra dijo: «Esta tierra es, en verdad, como la vaca que cumple los deseos (Kāmadhenu); también se la llama “la esposa de los héroes”. La tierra conquistada y sostenida por el valor concede los frutos que uno anhela. Si tú también posees fuerza y heroísmo, podrás gozar de esta tierra a tu entera satisfacción. Pero, hijo mío, codiciar lo que pertenece a otro es conducta indigna. Quien se contenta con lo suyo y permanece firme en su propio dharma prospera de veras en la felicidad».
घतरयाट्र उवाच
Educational Q&A
Earthly prosperity is legitimate when grounded in one’s own valor and rightful duty, but craving another’s possessions is ignoble; contentment and steadfastness in one’s own dharma lead to true happiness.
Dhṛtarāṣṭra addresses his son, reflecting on how land rewards heroic effort, yet he cautions against unethical ambition—specifically, coveting what belongs to others—and praises contentment and adherence to one’s proper role.