Shloka 41
उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis
तद् वज्रभूतं मुसलं व्यदृश्यत तदा दृढम् | राजन्! वे जिस किसी भी तृणका प्रहार करते वह अभेद्य वस्तुका भी भेदन कर डालता था और व्रजमय मूसलके समान सुदृढ़ दिखायी देता था || ४० $ || अवधीत् पितरं पुत्र: पिता पुत्रं च भारत,भरतनन्दन! उस मूसलसे पिताने पुत्रको और पुत्रने पिताको मार डाला। जैसे पतिंगे अतामें कूद पड़ते हैं, उसी प्रकार कुकुर और अन्धकवंशके लोग परस्पर जूझते हुए एक दूसरेपर मतवाले होकर टूटते थे
tad vajrabhūtaṃ musalaṃ vyadṛśyata tadā dṛḍham | rājann abhēdya-vastūnām api bhedana-kṣamaṃ vajramaya-musala-sadṛśaṃ sudṛḍhaṃ babhūva || avadhīt pitaraṃ putraḥ pitā putraṃ ca bhārata | bharatanandana tat-musalenā pitā putraṃ putraś ca pitaram ajaghāna | yathā pataṅgā agnau kūdanti tathā kukurāndhaka-vaṃśyāḥ parasparaṃ yuyudhānā anyonyam mattavat samabhidudruvuḥ ||
Vaiśampāyana dijo: Entonces aquella maza apareció dura como un rayo. Oh Rey, a quienquiera que golpeara—aunque tuviera en la mano una simple brizna de hierba—podía perforar lo que de otro modo era impenetrable, firme como una maza hecha de adamante. En ese frenesí, el hijo mató al padre y el padre al hijo, oh Bhārata. Con esa misma maza el padre mató al hijo, y el hijo mató al padre. Como polillas que se precipitan al fuego, los hombres de las estirpes Kukura y Andhaka, embriagados de ira, se trabaron y se estrellaron unos contra otros en combate mutuo.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage underscores how adharma, intoxication, and uncontrolled rage can erase even the most basic ethical bonds—such as the duty between father and son—so that a community collapses from within. It also illustrates the inexorable ripening of prior causes (karma/śāpa), where a seemingly small instrument becomes the means of total ruin.
A vajra-hard club (musala) manifests as an irresistible weapon. In a drunken, frenzied brawl, members of the Kukura and Andhaka (Yādava) clans attack one another; fathers and sons kill each other, compared to moths rushing into fire.