Shloka 9
महारथौ तौ परिवार्य सर्वतः सुरासुरा: शम्बरवासवाविव । “किसीको युद्धसे मुँह मोड़कर भागना नहीं चाहिये” इस नियमसे प्रेरित होकर आपके और शत्रुपक्षके सैनिक उन दोनों महारथियोंको चारों ओरसे घेरकर उसी प्रकार युद्धमें डटे रहे, जैसे पूर्वकालमें देवता और असुर, इन्द्र और शम्बरासुरको घेरकर खड़े हुए थे ।। मृदड्रभेरीपणवानकस्वनै: ससिंहनादैर्नदतुर्नरोत्तमौ
sañjaya uvāca |
mahārathau tau parivārya sarvataḥ surāsurāḥ śambaravāsavāv iva |
“kasyacid yuddhāt mukhaṁ moḍayitvā palāyanaṁ na kartavyam” iti niyamena preritāḥ tava ca śatrupakṣasya ca sainikāḥ tau ubhau mahārathī sarvato gheritvā tathā yuddhe ’vatiṣṭhanta, yathā purā devāś ca asurāś ca indraṁ ca śambarāsuraṁ ca parivārya tasthuḥ ||
mṛdaṅga-bherī-paṇava-ānaka-svanaiḥ sa-siṁha-nādaiḥ nadatur narottamau ||
Sañjaya dijo: Aquellos dos grandes guerreros de carro fueron cercados por todas partes, como antaño los dioses y los asuras rodearon a Vāsava (Indra) y a Śambara. Impulsados por la norma de que nadie debe volver el rostro a la batalla y huir, los soldados de tu bando y los del bando enemigo se mantuvieron firmes en la lucha, cerrando el cerco en torno a aquellos dos héroes. Entre el estruendo de los mṛdaṅgas, bherīs, paṇavas y ānakas, y con rugidos como de león, los dos más eminentes de los hombres tronaron sin cesar.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic aligned with kṣatriya-dharma: one should not turn away from combat and flee. This norm is presented as a motivating discipline that keeps warriors steady even amid danger.
Sañjaya describes two great chariot-warriors being encircled by troops from both sides, who hold their ground under the rule against retreat. The scene is intensified by drums and lion-like battle-cries, and is compared to the ancient encirclement of Indra and the asura Śambara.