Shloka 54
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
उस समय राजा शल्यने कहा--'कर्ण! इन नृपश्रेष्ठ युधिष्ठिरको हाथ न लगाना, अन्यथा वे पकड़ते ही तुम्हारा वध करके अपनी क्रोधाग्निसे तुम्हें भस्म कर डालेंगे” ।। अब्रवीत् प्रहसन् राजन् कुत्सयन्निव पाण्डवम् | कथं नाम कुले जात: क्षत्रधर्मे व्यवस्थित:,राजन्! तब कर्ण जोर-जोरसे हँस पड़ा और पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरकी निन्दा-सा करता हुआ बोला--'युधिष्छिर! जो क्षत्रिय-कुलमें उत्पन्न हो, क्षत्रिय-धर्ममें तत्पर रहता हो, वह महासमरमें प्राणोंकी रक्षाके लिये भयभीत हो युद्ध छोड़कर भाग कैसे सकता है? मेरा तो ऐसा विश्वास है कि तुम क्षत्रिय-धर्ममें निपुण नहीं हो
sañjaya uvāca | atha śalyarājo 'bravīt— “karṇa! etān nṛpaśreṣṭhaṃ yudhiṣṭhiraṃ mā spṛśa; anyathā sa gṛhītvā tvāṃ krodhāgninā bhasmasāt kariṣyati” iti || atha karṇo mahārāja prahasan kutaścid iva pāṇḍavaṃ kutsayan abravīt— “yudhiṣṭhira! yaḥ kṣatriyakule jātaḥ kṣatradharme vyavasthitaś ca, sa mahāsamare prāṇarakṣārthaṃ bhīto yuddhaṃ tyaktvā kathaṃ palāyeta? mama tu niścayo 'yaṃ— tvaṃ kṣatradharme na nipuṇaḥ” iti ||
Sañjaya dijo: Entonces el rey Śalya advirtió: «¡Karna! No pongas la mano sobre ese mejor de los reyes, Yudhiṣṭhira; si lo haces, en cuanto él te sujete te dará muerte y te reducirá a cenizas con el fuego de su ira». Pero Karna, riendo a carcajadas y hablando como si despreciara al Pāṇḍava, replicó: «¡Yudhiṣṭhira! ¿Cómo puede alguien nacido en linaje kṣatriya y firme en el dharma de los kṣatriyas, en medio de una gran batalla, abandonar la lucha y huir por miedo a perder la vida? Mi convicción es esta: no eres diestro en el dharma kṣatriya».
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds kṣatra-dharma as an ethical ideal in war: a Kshatriya is expected to stand firm in battle rather than flee from fear. At the same time, it shows how appeals to “dharma” can be weaponized—Karna uses the language of duty to shame and destabilize Yudhishthira, turning moral discourse into psychological warfare.
Shalya cautions Karna not to engage Yudhishthira directly, warning that Yudhishthira’s wrath and strength could lead to Karna’s death if he is seized. Karna responds with loud, derisive laughter and taunts Yudhishthira, questioning how a Kshatriya could abandon battle out of fear and implying that Yudhishthira lacks true proficiency in the warrior code.