Previous Verse
Next Verse

Shloka 96

भीष्मस्य मध्याह्नयुद्धवर्णनम् / Mid-day Battle Description: Bhīṣma Engaged by the Pāñcālas

निन्दामि भृशमात्मानं धिगस्तु क्षत्रजीविकाम्‌ । 'युधिष्ठिरने आधा राज्य अथवा पाँच गाँव माँगे थे, परंतु दुर्बुद्धि दुर्योधनने उनकी माँग पूरी नहीं की। आज क्षत्रिय वीरोंको रणभूमिमें सोते देख मैं सबसे अधिक अपनी निन्दा करता हूँ। क्षत्रियोंकी इस जीविकाको धिक्कार है,इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि अष्टमदिवसयुद्धावहारे षण्णवतितमो<ध्याय:

sañjaya uvāca |

nindāmi bhṛśam ātmānaṃ dhig astu kṣatrajīvikām |

yudhiṣṭhireṇa ardhaṃ rājyaṃ athavā pañca grāmān yācitaṃ, parantu durbuddhinā duryodhanena sā yācanā na pūritā |

adya kṣatriyavīrān raṇabhūmau śayānān dṛṣṭvā ahaṃ sarvebhyaḥ adhikaṃ svām eva nindāmi |

kṣatriyāṇām asyā jīvikāyāḥ dhig astv iti ||

Dijo Sañjaya: «Me condeno amargamente; ¡vergüenza para el sustento del kṣatriya! Yudhiṣṭhira pidió sólo la mitad del reino—o incluso apenas cinco aldeas—y, sin embargo, el necio Duryodhana no accedió. Hoy, al ver a los heroicos kṣatriyas tendidos en el campo de batalla, me reprocho a mí mismo más que a nadie. ¡Vergüenza para esta vida que se alimenta de la guerra!»

निन्दामिI blame/censure
निन्दामि:
Karta
TypeVerb
Rootनिन्द्
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Parasmaipada
भृशम्excessively, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
आत्मानम्self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperative (Lot), 3rd, Singular, Parasmaipada
क्षत्रजीविकाम्the livelihood/way of life of a kshatriya (warrior’s profession)
क्षत्रजीविकाम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्रजीविका
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
D
Duryodhana
R
raṇabhūmi (battlefield)
A
ardha-rājya (half-kingdom)
P
pañca-grāma (five villages)