Shloka 31
Adhyāya 69: Strategic duels under Bhīṣma’s command
Virāṭa–Bhīṣma; Arjuna–Aśvatthāmā; Bhīma–Duryodhana; Abhimanyu–Lakṣmaṇa
मा पाण्डवै: सार्थमिति तत् त्वं मोहान्न बुध्यसे । मन्ये त्वां राक्षसं क्रूरं तथा चासि तमोवृत:,तात! वेदोंके पारंगत विद्वान् महर्षियोंने तथा मैंने तुमको मना किया था कि तुम धनुर्धर भगवान् वासुदेवके साथ विरोध न करो, पाण्डवोंके साथ लोहा न लो; परंतु मोहवश तुमने इन बातोंका कोई मूल्य नहीं समझा। मैं समझता हूँ, तुम कोई क्रूर राक्षस हो; क्योंकि राक्षसोंके ही समान तुम्हारी बुद्धि सदा तमोगुणसे आच्छन्न रहती है
bhīṣma uvāca |
mā pāṇḍavaiḥ sārtham iti tat tvaṁ mohān na budhyase |
manye tvāṁ rākṣasaṁ krūraṁ tathā cāsi tamo-vṛtaḥ, tāta |
vedānte pāraṅgatair vidvadbhir maharṣibhiḥ tathā mayā ca tvaṁ nivāritaḥ |
yathā dhanurdharaṁ bhagavantaṁ vāsudevaṁ prati virodhaṁ na kuryāḥ, pāṇḍavaiḥ saha yuddhaṁ na kuryāḥ |
parantu mohavaśāt tvayā etad-vacanaṁ na gaṇitam |
rākṣasavat hi te buddhiḥ sadā tamoguṇena āvṛtā iti ||
Bhīṣma dijo: «Por engaño no comprendes que no debes salir al campo de batalla contra los Pāṇḍava. Te tengo por un rākṣasa cruel, pues tu mente está velada por la oscuridad. Los grandes ṛṣi, sabios consumados en el Vedānta, y yo mismo te advertimos: no te opongas al Señor Vāsudeva, el arquero; no hagas la guerra a los Pāṇḍava. Pero, dominado por la ilusión, no diste valor a esos consejos. Tu entendimiento, como el de los rākṣasa, permanece siempre cubierto por la cualidad de tamas».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Delusion (moha) and tamas cloud moral discernment, leading one to reject wise counsel and oppose dharma; resisting the righteous side—here aligned with Vasudeva and the Pandavas—is portrayed as a sign of a darkened, destructive disposition.
Bhishma rebukes the addressed person for ignoring repeated warnings from seers and from Bhishma himself not to oppose Krishna (Vasudeva) and not to fight the Pandavas, interpreting this obstinacy as tamasic, rakshasa-like cruelty.