Shloka 88
Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava
“धृतराष्ट्रके सभी पुत्रों तथा उसके पक्षमें आये हुए सभी श्रेष्ठ नरेशोंको मारकर मैं प्रसन्नतापूर्वक आज अजातशत्रु राजा युधिष्ठिरको राज्यसे सम्पन्न कर दूँगा” ।। संजय उवाच (इतीदमुक्त्वा स महानुभाव: सस्मार चक्र निशितं पुराणम् | सुदर्शन चिन्तितमात्रमेव तस्याग्रहस्तं स्वयमारुरोह ।।) संजय कहते हैं--ऐसा कहकर महानुभाव श्रीकृष्णने अपने पुरातन एवं तीक्षण आयुध सुदर्शनचक्रका स्मरण किया। उनके चिन्तन करनेमात्रसे ही वह स्वयं उनके हाथके अग्रभागमें प्रस्तुत हो गया। ततः सुनाभं वसुदेवपुत्र: सूर्यप्रभं वज़समप्रभावम् । क्षुरान्तमुद्यम्य भुजेन चक्र रथादवप्लुत्य विसृज्य वाहान्,उस चक्रकी नाभि बड़ी सुन्दर थी। उसका प्रकाश सूर्यके समान और प्रभाव वज्रके तुल्य था। उसके किनारे छूरेके समान तीक्ष्ण थे। वसुदेवनन्दन महात्मा भगवान् श्रीकृष्ण घोड़ोंकी लगाम छोड़कर हाथमें उस चक्रको घुमाते हुए रथसे कूद पड़े और जिस प्रकार सिंह बढ़े हुए घमंडवाले मदान्ध एवं उन्मत्त गजराजको मार डालनेकी इच्छासे उसकी ओर झपटे, उसी प्रकार वे भी अपने पैरोंकी धमकसे पृथ्वीको कँपाते हुए युद्धस्थलमें भीष्मकी ओर बड़े वेगसे दौड़े
sañjaya uvāca | “dhṛtarāṣṭrake sabhī putroṃ tathā usake pakṣameṃ āye hue sabhī śreṣṭha nareśoṃ ko mārakara maiṃ prasannatāpūrvaka āja ajātaśatru rājā yudhiṣṭhira ko rājyase sampanna kara dūṃgā” || sañjaya uvāca (itīdam uktvā sa mahānubhāvaḥ sasmāra cakraṃ niśitaṃ purāṇam | sudarśanaṃ cintitamātrameva tasyāgrahastaṃ svayam āruroha ||) tataḥ sunābhaṃ vasudevaputraḥ sūryaprabhaṃ vajrasamaprabhāvam | kṣurāntam udyamya bhujena cakraṃ rathād avaplutya visṛjya vāhān ||
Sañjaya dijo: «Tras dar muerte a todos los hijos de Dhṛtarāṣṭra y a todos los reyes más eminentes que han venido a su bando, con júbilo, en este mismo día, estableceré al rey Yudhiṣṭhira—Ajātaśatru—firmemente en la soberanía». Dicho esto, el magnánimo Śrī Kṛṣṇa recordó su arma antigua y afilada como navaja: el disco Sudarśana. Con sólo pensarlo, apareció por sí mismo sobre la parte anterior de su mano. Entonces el hijo de Vāsudeva alzó aquel disco—de cubo hermosamente formado, resplandor como el del sol, fuerza como la del rayo, y borde cortante como una hoja. Soltando las riendas y saltando del carro, Kṛṣṇa hizo girar el disco en su brazo y se lanzó hacia Bhīṣma por el campo de batalla, haciendo temblar la tierra con el golpe de sus pasos—como un león que se abalanza para abatir a un señor de elefantes, ebrio de furor y henchido de orgullo.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharma under extreme pressure: when righteous order and the protection of a devotee are threatened, even the normally self-restrained guide (Kṛṣṇa) may manifest fierce resolve. Yet the episode also underscores that such power must be governed by ethical purpose—defending dharma, not personal hatred.
Sañjaya reports Kṛṣṇa’s vow-like declaration to secure Yudhiṣṭhira’s kingship by destroying the Kaurava side. Kṛṣṇa then summons the Sudarśana discus by mere thought, releases the reins, leaps from the chariot, and charges at Bhīṣma with the discus raised, like a lion attacking an enraged elephant.