Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa

Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island

वैशम्पायन उवाच एवं राज्ञा स पृष्टस्तु संजयो वाक्यमब्रवीत्‌ | वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! राजा धृतराष्ट्रके इस प्रकार पूछनेपर संजयने कहना आरम्भ किया,कर्णिकारमयीं मालां बिश्रत्पादावलम्बिनीम्‌ । त्रिभिनेत्रै: कृतोद्योतस्त्रिभि: सूर्यरिवोदितै: वहाँ दिव्य भूतोंसे घिरे हुए साक्षात्‌ भूतभावन भगवान्‌ पशुपति पैरोंतक लटकनेवाली कनेरके फूलोंकी दिव्य माला धारण किये भगवती उमाके साथ विहार करते हैं। वे अपने तीनों नेत्रोंद्वारा ऐसा प्रकाश फैलाते हैं, मानो तीन सूर्य उदित हुए हों

vaiśampāyana uvāca | evaṃ rājñā sa pṛṣṭas tu saṃjayo vākyam abravīt | karṇikāramayīṃ mālāṃ bibhrat pādāvalambinīm | tribhir netraiḥ kṛtodyotas tribhiḥ sūrya ivoditaiḥ |

Dijo Vaiśampāyana: Así preguntado por el rey, Saṃjaya comenzó a hablar. Describió al Señor Paśupati—rodeado de seres divinos—llevando una resplandeciente guirnalda de flores karṇikāra que le colgaba hasta los pies. Con sus tres ojos derramaba tal fulgor, como si hubiesen surgido tres soles.

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएवम्
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karma
TypeVerb
Rootपृच्छ्
Formक्त, Masculine, Nominative, Singular, Passive (past participle)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, Third, Singular
कर्णिकारमयीम्made of karnikāra-flowers
कर्णिकारमयीम्:
TypeAdjective
Rootकर्णिकारमय
FormFeminine, Accusative, Singular
मालाम्garland
मालाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमाला
FormFeminine, Accusative, Singular
बिभ्रत्bearing/wearing
बिभ्रत्:
TypeVerb
Rootभृ
Formशतृ, Masculine, Nominative, Singular, Active (present participle)
पादावलम्बिनीम्hanging down to the feet
पादावलम्बिनीम्:
TypeAdjective
Rootपादावलम्बिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
नेत्रैःwith (his) eyes
नेत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
कृतोद्योतःhaving made (everything) bright; radiating light
कृतोद्योतः:
TypeAdjective
Rootकृतोद्योत
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
सूर्यैःwith suns
सूर्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उदितैःrisen/arisen
उदितैः:
TypeVerb
Rootउद् + इ
Formक्त, Masculine, Instrumental, Plural, Past participle

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
D
Dhṛtarāṣṭra
S
Saṃjaya
P
Paśupati (Śiva)
U
Umā
K
karṇikāra-flower garland
T
three eyes
T
three suns