Shloka 39

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

Devanagari script

ततो मुमोच कालिड्: शक्ति तामकरोद्‌ द्विधा । खड्गेन पृथुना मध्ये भानुमन्तमथाच्छिनत्‌,इतनेहीमें कलिंगराजकुमारने उनके ऊपर शक्ति चलायी; किंतु भीमसेनने उसके दो टुकड़े कर दिये और अपने विशाल खड्गसे भानुमानके शरीरको बीचसे काट डाला

Transliteration

tato mumoca kāliṅgaḥ śaktiṃ tām akarod dvidhā | khaḍgena pṛthunā madhye bhānumantam athācchinat ||

Translation

Entonces el príncipe de Kaliṅga arrojó su lanza. Bhīmasena, sin embargo, partió aquella arma en dos y, con su ancha espada, hendió a Bhānumān por la mitad. Así, en la dura lógica del dharma del campo de batalla, la réplica fulminante y la fuerza superior deciden la vida y la muerte en un instante.

Word by Word

ततःthen, thereafter

मुमोचreleased, hurled

कालिङ्गःthe Kalinga (prince/warrior)

शक्तिम्a spear/javelin (śakti-weapon)

ताम्that (her/it)

अकरोत्made, rendered

द्विधाinto two, in two parts

खड्गेनwith a sword

पृथुनाbroad, large

मध्येin the middle

भानुमन्तम्Bhānumant (proper name)

अथthen, and then

अच्छिनत्cut, severed

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Kaliṅga prince (Kaliṅga-rāja-kumāra)

Bhīmasena (Bhīma)

Bhānumān

śakti (spear/javelin)

khaḍga (sword)

Kaliṅga

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes