Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

ध्यायन्त: प्रकिरन्तश्न व्याला वेपथुसंयुता: । दीनास्तुरड्रमा: सर्वे वारणा: सलिलाश्रया:,दुष्ट हाथी काँपते और चिन्ता करते हुए भयके मारे मल-मूत्र त्याग कर रहे हैं, घोड़े अत्यन्त दीन हो रहे हैं और सम्पूर्ण गजराज पसीने-पसीने हो रहे हैं

dhyāyantaḥ prakirantaś ca vyālā vepathusaṁyutāḥ | dīnāś turagamāḥ sarve vāraṇāḥ salilāśrayāḥ ||

Vyāsa dijo: «Las bestias, presas de un temor que las hace temblar, permanecen ensimismadas y, en su pánico, evacuan sus inmundicias. Los caballos han caído en una profunda abatimiento, y los grandes elefantes—aferrándose al agua en busca de alivio—están empapados en sudor». La escena anuncia un clima moral ominoso: cuando el adharma se congrega para la guerra, hasta los animales reflejan el espanto y el desorden que preceden a la calamidad.

ध्यायन्तःthinking, brooding
ध्यायन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रकिरन्तःscattering, voiding (discharging)
प्रकिरन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + किर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
व्यालाःwild beasts / fierce creatures
व्यालाः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याल
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वेपथु-संयुताःendowed with trembling
वेपथु-संयुताः:
TypeAdjective
Rootवेपथु + सं-युत
Formक्त-प्रत्ययान्त (युज् → युत) विशेषण, पुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
दीनाःwretched, dejected
दीनाः:
TypeAdjective
Rootदीन
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुरङ्गमाःhorses
तुरङ्गमाः:
Karta
TypeNoun
Rootतुरङ्गम
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वारणाःelephants
वारणाः:
Karta
TypeNoun
Rootवारण
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सलिल-आश्रयाःhaving water as refuge / resorting to water
सलिल-आश्रयाः:
TypeAdjective
Rootसलिल + आश्रय
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

व्यास उवाच

V
Vyāsa
W
wild beasts (vyāla)
H
horses (turaga)
E
elephants (vāraṇa)
W
water (salila)