Shloka 34
Bhīṣma–Karṇa Saṃvāda on the Śaraśayyā (भीष्म–कर्ण संवादः शरशय्यायाम्)
तब भीमसेनने जयत्सेनको दस बाणोंसे बींधकर फिर पाँच बाणोंसे घायल कर दिया और एक भल्ल मारकर उसके सारथिको भी रथकी बैठकसे नीचे गिरा दिया ।। उदश्रान्तैस्तुरगै: सो5थ द्रवमाणै: समन्तत: । मागधो<5पसूतो राजा सर्वसैन्यस्य पश्यत:,एकैकं त्रिभिरानर्च्छत् कड़ुकबर्हिणवाजितै: । उसके बाद सुशर्मा और कृपाचार्यको भी तीन-तीन बाणोंसे बींध डाला। राजेन्द्र! फिर समरांगणमें प्राग्ज्योतिषनरेश भगदत्त, सिन्धुराज जयद्रथ, चित्रसेन, विकर्ण, कृतवर्मा, दुर्मीषण तथा महारथी विन्द और अनुविन्द--इनमैंसे प्रत्येकको गीधकी पाँखसे युक्त तीन- तीन बाणोंद्वारा विशेष पीड़ा दी फिर तो उसके घबराये हुए घोड़े चारों ओर भागने लगे और इस प्रकार वह मगधदेशका राजा सारी सेनाके देखते-देखते रणभूमिसे दूर हटा दिया गया
tataḥ bhīmasenena jayatsenaḥ daśabāṇaiḥ viddhaḥ punaḥ pañcabāṇaiḥ kṣataḥ kṛtvā ca ekena bhallena tasya sārathiḥ api rathasya āsanāt adhaḥ pātitaḥ || udāśrāntaiḥ turagaiḥ so 'tha dravamāṇaiḥ samantataḥ | māgadho 'pasūto rājā sarvasainyasya paśyataḥ || ekaikaṃ tribhir ānarcchat kaḍukabarhiṇavājitaiḥ | suśarmāṇaṃ ca kṛpācāryaṃ ca tribhis tribhiḥ samabhyahanat || prāgjyotiṣādhipaṃ bhagadattaṃ sindhurājaṃ jayadrathaṃ citrasenaṃ vikarṇaṃ kṛtavarmāṇaṃ durmiṣaṇaṃ ca | mahārathī vindānuvindau ca—eteṣāṃ pratyekaṃ gṛdhrapakṣayuktaiḥ tribhir bāṇaiḥ viśeṣapīḍāṃ cakāra | tataḥ tasya trāsitāḥ aśvāḥ samantād dhāvantaḥ sa māgadharājaḥ sarvasainyasya paśyataḥ raṇabhūmeḥ dūrīkṛtaḥ ||
Dijo Sañjaya: Entonces Bhīmasena atravesó a Jayatsena con diez flechas, lo hirió de nuevo con otras cinco y, con un solo dardo de ancha punta, derribó a su auriga del asiento del carro. Con los caballos exhaustos y desbocados en todas direcciones, el rey de Magadha—ya sin conductor—fue visto por todo el ejército mientras era forzado a alejarse del campo de batalla. Luego Bhīma disparó a cada adversario tres flechas, emplumadas como ala de buitre, y del mismo modo traspasó a Suśarmā y a Kṛpācārya con tres flechas a cada uno. Después, en lo más recio del combate, infligió agudo dolor—tres flechas por cabeza—a Bhagadatta, rey de Prāgjyotiṣa; a Jayadratha, señor de Sindhu; a Citraseṇa; a Vikarṇa; a Kṛtavarman; a Durmiṣaṇa; y a los grandes guerreros de carro Vinda y Anuvinda. Así, cuando los caballos enemigos se aterrorizaron y se dispersaron, el rey magadhano fue rechazado a la vista de toda la hueste.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the precariousness of power in war: even a king can be rendered helpless when support systems (like the charioteer and steady horses) collapse. It also invites ethical reflection—martial excellence may be celebrated as kṣatriya-duty, yet the scene’s brutality and public humiliation underscore the grave moral weight of violence.
Sañjaya describes Bhīma’s rapid archery: he wounds Jayatsena heavily, kills or disables his charioteer with a bhalla, and as the horses panic, the Magadhan king is driven away in sight of all. Bhīma then strikes several prominent Kaurava-aligned warriors—Suśarmā, Kṛpa, Bhagadatta, Jayadratha, and others—three arrows each, intensifying the rout and pressure on that sector of the battlefield.