Shloka 42
शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort
पर्यवेषन् द्विजातींस्तानू शतशो5थ सहस्रश: । विविधान्यन्नपानानि पुरुषा येडनुयायिन: । ते वै नृपोपभोज्यानि ब्राह्मुणानां ददुश्च॒ ह,सैकड़ों और हजारों मनुष्य वहाँ ब्राह्मणोंको तरह-तरहके भोजन परोसते थे। वे सब- के-सब सोनेके हार और विशुद्ध मणिमय कुण्डलोंसे अलंकृत होते थे। राजाके अनुयायी पुरुष वहाँ ब्राह्मणोंको तरह-तरहके अन्न-पान एवं राजोचित भोजन अर्पित करते थे
paryaveṣan dvijātīṁs tān śataśo ’tha sahasraśaḥ | vividhāny annapānāni puruṣā ye ’nuyāyinaḥ | te vai nṛpopabhogyāni brāhmaṇānāṁ daduś ca ||
Dijo Vaiśampāyana: A aquellos brāhmaṇas, los dos veces nacidos, se les servía—por cientos y por miles. Los asistentes y seguidores del rey les presentaban muchas clases de comida y bebida, ofreciendo provisiones dignas del disfrute real. La escena subraya el deber del gobernante de honrar a los brāhmaṇas mediante una hospitalidad generosa y una distribución ordenada, haciendo de la caridad pública una expresión de dharma y no mera ostentación.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rājadharma expressed through dāna and atithi-satkāra: a righteous ruler (and his household/retinue) should honor Brahmins and guests with abundant, orderly hospitality, offering even royal-quality provisions as a public act of dharma.
Large numbers of Brahmins are being served and given varied food and drink by the king’s attendants and followers, who distribute royal-grade provisions as part of a major ceremonial setting in the Ashvamedhika Parva.