Shloka 34
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
चतुर्धा जन्म इत्येतद् भूतग्रामस्य लक्ष्यते । प्राणियोंके रहनेके तीन ही स्थान हैं--जल, थल और आकाश। चौथा स्थान सम्भव नहीं है। देहधारियोंका जन्म चार प्रकारका होता है--अण्डज, उद्धिज्ज, स्वेदजण और जरायुज। समस्त भूत-समुदायका यह चार प्रकारका ही जन्म देखा जाता है || ३२-३३ ३ || अपराण्यथ भूतानि खेचराणि तथैव च
caturdhā janma ity etad bhūtagrāmasya lakṣyate | prāṇināṁ nivāsasya trīṇi sthānāni—jalaṁ thalaṁ ca ākāśaś ca | caturthaṁ sthānaṁ na sambhavati | dehadhāriṇāṁ janma caturvidhaṁ—aṇḍajaṁ udbhijjaṁ svedajaṁ jarāyujaṁ ca | samastasya bhūtasamudāyasya caturvidham eva janma dṛśyate || aparaṇy atha bhūtāni khecarāṇi tathaiva ca ||
Dijo Vāyu: «El nacimiento de toda la comunidad de los seres se observa como cuádruple. Las criaturas vivientes sólo tienen tres moradas posibles—el agua, la tierra y el cielo; una cuarta morada no puede existir. Asimismo, los seres encarnados nacen de cuatro maneras: de huevo, por brotación (como las plantas), de la humedad o el calor, y del vientre con placenta. Así, en la inmensa multitud de los seres, sólo se ven estas cuatro clases de nacimiento».
वायुदेव उवाच