Shloka 27
मरुत्तोपाख्यान-प्रस्तावः — Genealogy to Marutta and the Logistics of Royal Sacrifice
चक्कुः सुवर्णकर्तारो येषां संख्या न विद्यते । तस्यैव च समीपे तु यज्ञवाटो बभूव ह,हिमालय पर्वतके उत्तर भागमें मेरु पर्वतके निकट एक महान सुवर्णमय पर्वत है। उसीके समीप उन्होंने यज्ञशाला बनवायी और वहीं यज्ञ-कार्य आरम्भ किया। उनकी आज्ञासे अनेक सुनारोंने आकर सुवर्णमय कुण्ड, सोनेके बर्तन, थाली और आसन (चौकी आदि) तैयार किये। उन सब वस्तुओंकी गणना असम्भव है
cakṣuḥ suvarṇakartāro yeṣāṃ saṅkhyā na vidyate | tasyaiva ca samīpe tu yajñavāṭo babhūva ha ||
Dijo Vyāsa: «Tan numerosos eran los artífices del oro que no podía contarse su número. Cerca de aquel mismo monte de oro se estableció un recinto sacrificial, y allí se puso en marcha el rito». El pasaje subraya la escala extraordinaria de los preparativos del Aśvamedha: riqueza y artesanía reunidas no para el deleite privado, sino para sostener un acto védico público y reglado, cuya legitimidad depende de la disposición correcta, los materiales y una ejecución ordenada.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that immense resources and labor gain ethical meaning when directed toward dharma—here, the disciplined performance of a Vedic rite. Magnitude (countless goldsmiths, abundant gold) is not praised as luxury, but as properly organized support for a sanctioned public act.
Vyāsa describes the establishment of a yajña-enclosure near a golden mountain and notes that innumerable gold artisans were engaged, indicating the grand scale of the Aśvamedha preparations and the commencement of ritual activity.