Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

तमोगुण-निरूपण

Analysis of Tamas and its Marks

नैशात्मकं तमो विद्यात्‌ त्रिगुणं मोहसंज्ञितम्‌ । अधर्मलक्षणं चैव नियतं पापकर्मसु । तामसं रूपमेतत्‌ तु दृश्यते चापि सड्भतम्‌,तमको अन्धकाररूप और त्रिगुणमय समझना चाहिये। उसका दूसरा नाम मोह है। वह अधर्मको लक्षित करानेवाला और पाप करनेवाले लोगोंमें निश्चित रूपसे विद्यमान रहनेवाला है। तमोगुणका यह स्वरूप दूसरे गुणोंसे मिश्रित भी दिखायी देता है

naiśātmakaṃ tamo vidyāt triguṇaṃ mohasaṃjñitam | adharmalakṣaṇaṃ caiva niyataṃ pāpakarmasu | tāmasaṃ rūpam etat tu dṛśyate cāpi saṅghatam ||

Dijo Vāyu-deva: «Sabe que tamas es de la naturaleza de la noche y la oscuridad: uno de los tres guṇa, llamado también moha (ilusión). Se distingue por adharma y se halla como una inclinación asentada en quienes se entregan a actos pecaminosos. Esta es la forma de tamas; y también se ve que aparece en combinación, mezclado con las otras cualidades.»

नैशात्मकम्having the nature of night
नैशात्मकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनैशात्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
तमःdarkness; tamas
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Accusative, Singular
विद्यात्one should know
विद्यात्:
Karta
TypeVerb
Rootविद्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्रिगुणम्consisting of the three guṇas
त्रिगुणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रिगुण
FormNeuter, Accusative, Singular
मोहसंज्ञितम्called 'delusion' (moha)
मोहसंज्ञितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमोहसंज्ञित
FormNeuter, Accusative, Singular
अधर्मलक्षणम्characterized by adharma
अधर्मलक्षणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअधर्मलक्षण
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
नियतम्fixed; certainly present
नियतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनियत
FormNeuter, Accusative, Singular
पापकर्मसुamong sinful deeds / in sinful actions
पापकर्मसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपापकर्मन्
FormNeuter, Locative, Plural
तामसम्tamasic
तामसम्:
Karta
TypeAdjective
Rootतामस
FormNeuter, Nominative, Singular
रूपम्form; nature
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तुbut; however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
दृश्यतेis seen; appears
दृश्यते:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सद्भतम्mixed/combined (with other qualities)
सद्भतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसद्भत
FormNeuter, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu-deva