Adhyāya 34: Kṣetrajña-Lakṣaṇa and the Araṇi Metaphor
Mind–Intellect Allegory
ब्राह्मण्युवाच यदिदं ब्राह्म॒णो लिड़ं क्षेत्रज्ञ इति संज्ञितम् ग्रहीतुं येन यच्छक्यं लक्षणं तस्य तत् क्व नु,ब्राह्मणीने पूछा--नाथ! क्षेत्रज्ञ नामसे प्रसिद्ध शरीरान्तर्वर्ती जीवात्माको जो ब्रह्मका स्वरूप बताया जाता है, यह बात कैसे सम्भव है? क्योंकि जीवात्मा ब्रह्मके नियन्त्रणमें रहता है और जो जिसके नियमन्त्रणमें रहता है, वह उसका स्वरूप हो, ऐसा कभी नहीं देखा गया
brāhmaṇy uvāca | yad idaṃ brāhmaṇo līḍaṃ kṣetrajña iti saṃjñitam | grahītuṃ yena yac chakyaṃ lakṣaṇaṃ tasya tat kva nu ||
La mujer brāhmana dijo: «Oh señor, ese conocedor interior que el brāhmana ha señalado y llamado “Kṣetrajña”, ¿por qué medio puede aprehenderse? ¿Cuál es su rasgo distintivo y dónde se halla? Pues se ve que el alma individual vive bajo el gobierno de Brahman; y lo que es gobernado por otro no suele considerarse idéntico en esencia a quien gobierna».
ब्राह्मण उवाच