Shloka 21
सदा च प्रातरुत्थाय कृतजप्य: शुचिर्न॑प:,विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
sadā ca prātar utthāya kṛtajapyaḥ śucir nṛpaḥ | viparīta-kṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ ||
Dijo Vaiśampāyana: «Un rey debe levantarse siempre al alba, mantenerse puro y cumplir sus recitaciones prescritas. El hombre que obra en contra de la recta conducta se vuelve mi enemigo; pero quien vive bajo disciplina y obediencia se vuelve mi bienqueriente». En este contexto, Yudhiṣṭhira, célebre por su compasión, recordaba una y otra vez a sus hermanos y ministros que Dhṛtarāṣṭra era digno de honor para ellos; quien siguiera sus mandatos debía ser tenido por amigo de Yudhiṣṭhira, mientras que quien se opusiera sería tratado como infractor, merecedor de castigo.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links righteous kingship with personal discipline (rising early, purity, japa) and with ethical governance: loyalty to rightful authority is treated as friendship, while willful contrariness to dharmic command is treated as enmity and becomes liable to royal punishment (daṇḍa).
In the Āśramavāsika context, Yudhiṣṭhira instructs his brothers and ministers to honor Dhṛtarāṣṭra as a venerable elder; those who comply with Dhṛtarāṣṭra’s directives are counted as Yudhiṣṭhira’s allies, and those who oppose are treated as offenders.