Shloka 5
भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! सम्पूर्ण प्राणियोंकों अभयदान देना, संकटके समय उनपर अनुग्रह करना, याचकको उसकी अभीष्ट वस्तु देना तथा प्याससे पीड़ित होकर पानी माँगनेवालेको पानी पिलाना उत्तम दान है और जिसे देकर दिया हुआ मान लिया जाय अर्थात् जिसमें कहीं भी ममताकी गन्ध न रह जाय, वह दान श्रेष्ठ कहलाता है। भरतश्रेष्ठ! वही दान दाताका अनुसरण करता है ।। हिरण्यदानं गोदानं पृथिवीदानमेव च । एतानि वै पवित्राणि तारयन्त्यपि दुष्कृतम्,सुवर्णदान, गोदान और भूमिदान--ये तीन पवित्र दान हैं, जो पापीको भी तार देते हैं
bhīṣma uvāca—yudhiṣṭhira! sarva-prāṇibhyo ’bhaya-dānaṃ, saṅkaṭa-kāle teṣāṃ prati anugrahaḥ, yācakāya iṣṭa-vastu-pradānaṃ, tṛṣārtaṃ jalaṃ yācamānaṃ pāyayituṃ ca—etad uttamaṃ dānam. yat tu dattvā dattam eva manyeta, yatra kvacid api mamatā-gandho na tiṣṭhet, tad dānaṃ śreṣṭham ucyate. bharata-śreṣṭha! tad eva dānaṃ dātāram anusarati. hiraṇya-dānaṃ go-dānaṃ pṛthivī-dānam eva ca—etāni vai pavitrāṇi, tārayanty api duṣkṛtam.
Dijo Bhīṣma: «Yudhishthira, el don más excelente es conceder la ausencia de temor a todos los seres: mostrarles misericordia en tiempos de aflicción, dar al suplicante lo que desea y ofrecer agua a quien, atormentado por la sed, la pide. Y se llama verdaderamente superior aquel don que, una vez dado, se tiene por plenamente dado, sin dejar en parte alguna rastro de apego o posesividad. Oh mejor de los Bharatas, tal don sigue al dador. Además, los dones de oro, de vacas y de tierra: estos tres son dones purificadores; pueden hacer cruzar incluso al malhechor (las consecuencias de) las malas acciones.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The highest charity is compassionate protection and relief—especially granting fearlessness, helping in crisis, fulfilling a worthy request, and giving water to the thirsty. A gift becomes ‘supreme’ when it is given without any lingering possessiveness; such giving spiritually accompanies and elevates the giver. Traditional major purifying gifts include gold, cows, and land.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising King Yudhishthira about the ethics of giving. He ranks forms of dāna, emphasizes inner renunciation (absence of mamatā) as the mark of superior charity, and then names three classical, highly meritorious gifts—gold, cows, and land.