धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्
Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct
स द्विजो वैश्यतामेति वैश्यो वा शूद्रतामियात् । स्वधर्मात् प्रच्युतो विप्रस्तत: शूद्रत्वमाप्तुते
sa dvijo vaiśyatām eti vaiśyo vā śūdratām iyāt | svadharmāt pracyuto vipras tataḥ śūdratvam āpnute ||
Mahādeva dijo: Un “dos veces nacido” (dvija) que abandona su deber propio (svadharma) y toma el trabajo propio de un vaiśya cae al estado de vaiśya. Del mismo modo, un vaiśya que adopta la conducta y los oficios de un śūdra cae en la condición de śūdra. Así también, un brāhmaṇa que se ha deslizado fuera de su dharma al realizar labores propias de un śūdra llega a alcanzar el estado de śūdra. La enseñanza ética es que la disciplina interior y la responsabilidad social deben concordar; cuando la codicia, el engaño o la negligencia llevan a alguien a abandonar el svadharma, se lo considera una decadencia moral y espiritual, con consecuencias que se extienden incluso a un nacimiento futuro.
श्रीमहेश्वर उवाच
The verse teaches that abandoning one’s svadharma and adopting duties considered improper to one’s station is a form of ethical and spiritual fall, described here as leading to a lower social/spiritual status and even a corresponding rebirth.
Śrīmahēśvara (Mahādeva) is instructing about the consequences of deviating from prescribed duties (varṇa-based svadharma), using the examples of a dvija/brāhmaṇa taking up vaiśya or śūdra-type work and a vaiśya taking up śūdra-type work.