Shloka 16
ययाति–अष्टक–प्रतर्दन संवादः | Yayāti’s Dialogue with Aṣṭaka and Pratardana on Merit, Gifts, and Ethical Restraint
ततश्न वायुभक्षो5भूत् संवत्सरमतन्द्रित: । तथा पज्चाग्निमध्ये च तपस्तेपे च वत्सरम्,तत्पश्चात् वे आलस्यरहित हो एक वर्षतक केवल वायु पीकर रहे। फिर एक वर्षतक पाँच अग्नियोंके बीचमें बैठकर तपस्या की
tataś ca vāyu-bhakṣo 'bhūt saṃvatsaram atandritaḥ | tathā pañcāgni-madhye ca tapas tepe ca vatsaram ||
Vaiśaṃpāyana dijo: Después, libre de toda pereza, vivió un año entero sosteniéndose sólo del aire. Luego, durante otro año, practicó severas austeridades sentado en medio de los cinco fuegos—un acto de dominio de sí mismo, emprendido para purificarse y fortalecer su determinación.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas as disciplined endurance: overcoming laziness (atandrita) and voluntarily accepting hardship to purify the mind and strengthen commitment to dharma.
The narrator reports a sequence of extreme ascetic practices: first, living for a year on air alone, and next, performing austerities for a year while seated amid the five fires—signaling intensified spiritual effort.