Shloka 16
Aṃśāvataraṇa-kathana (Catalog of Divine/Asuric Portions in Human Births) — Chapter 61
यदा तु विविधोपायै: संवृतैर्विवृतैरपि । नाशकद् विनिहन्तुं तान् दैवभाव्यर्थरक्षितान्,भविष्यमें जो घटना घटित होनेवाली थी, उसके लिये मानो दैव ही पाण्डवोंकी रक्षा कर रहा था। जब छिपकर या प्रकटरूपमें किये हुए अनेक उपायोंसे भी दुर्योधन पाण्डवोंका नाश न कर सका, तब उसने कर्ण और दुःशासन आदि मन्त्रियोंसे सलाह करके धृतराष्ट्रकी आज्ञासे वारणावत नगरमें एक लाहका घर बनानेकी आज्ञा दी
vaiśampāyana uvāca | yadā tu vividhopāyaiḥ saṃvṛtair vivṛtair api | nāśakad vinihantuṃ tān daivabhāvyārtharakṣitān |
Dijo Vaiśampāyana: Cuando Duryodhana, pese a emplear múltiples estratagemas—ocultas y manifiestas—no pudo destruirlos, pues estaban como protegidos por el destino para lo que aún había de suceder, entonces, tras consultar con Karṇa, Duḥśāsana y otros consejeros, y amparándose en la autoridad de Dhṛtarāṣṭra, ordenó que en la ciudad de Vāraṇāvata se construyera una casa de laca.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata’s ethical vision that adharma-driven schemes may fail when opposed by a larger moral order: the Pāṇḍavas are portrayed as being safeguarded by daiva (destiny/providence) for a future purpose, implying that righteous endurance and the unfolding of karma can frustrate unjust designs.
Duryodhana has repeatedly tried—secretly and openly—to eliminate the Pāṇḍavas but cannot. Seeing them as protected by destiny, he consults Karṇa, Duḥśāsana, and other counselors and, under Dhṛtarāṣṭra’s authorization, initiates the plan to build a lac house at Vāraṇāvata, setting up the famous Lākṣāgṛha conspiracy.