अध्याय ५७ — राजोपरिचरवसोः धर्मोपदेशः, सत्यवत्याः उत्पत्तिः, व्यासजन्म च
Adhyāya 57: Indra’s Counsel to King Vasu; Origin of Satyavatī; Birth of Vyāsa
मुद्गर: शिशुरोमा च सुरोमा च महाहनु: । एते तक्षकजा नागा: प्रविष्टा हव्यवाहनम्,अब तक्षकके कुलमें उत्पन्न नागोंका वर्णन करूँगा, उनके नाम सुनो--पुच्छाण्डक, मण्डलक, पिण्डसेक्ता, रभेणक, उच्छिख, शरभ, भंग, बिल्वतेजा, विरोहण, शिली, शलकर, मूक, सुकुमार, प्रवेपन, मुदूगर, शिशुरोमा, सुरोमा और महाहनु--ये तक्षकके वंशज नाग थे, जो सर्पसत्रकी आगमें समा गये
mudgaraḥ śiśuromā ca suromā ca mahāhanuḥ | ete takṣakajā nāgāḥ praviṣṭā havyavāhanam ||
Śaunaka dijo: «Mudgara, Śiśuromā, Suromā y Mahāhanu: estos eran serpientes nacidas en el linaje de Takṣaka. Fueron arrastradas al fuego del sacrificio y allí consumidas.»
शौनक उवाच
The verse highlights how actions motivated by vengeance and carried out through powerful rituals can engulf not only the intended target but entire communities and lineages, pointing to the ethical danger of collective retribution.
Śaunaka continues listing the Nāgas descended from Takṣaka who are pulled into the sacrificial fire during the snake-sacrifice (sarpa-satra), marking their destruction as part of the rite.