Shloka 10
बक-राक्षसस्य आह्वानम् तथा वृक्षयुद्धम्
Summons of Baka and the Tree-Weapon Engagement
शीर्णपर्णफलै राजन् बहुगुल्मक्षुपैर्ट्रमै: । भग्नावभग्नभूयिष्ठैर्ननाद्रुमसमाकुलै:,राजन! (हवाके झोंकोंसे) वनके बहुसंख्यक छोटे-बड़े वृक्ष और गुल्म-लता आदि झुक- झुककर टूट गये थे। उनके पत्ते और फल इधर-उधर बिखर गये थे और उनपर पक्षी शब्द कर रहे थे। इन सबके कारण सम्पूर्ण दिशाओंमें अँधेरा छा रहा था
śīrṇa-parṇa-phalai rājan bahu-gulma-kṣupaiḥ drumaiḥ | bhagnāvabhagna-bhūyiṣṭhair nanādruma-samākulaiḥ, rājan ||
Vaiśampāyana dijo: «Oh rey, el bosque estaba sembrado de hojas y frutos caídos. Muchos árboles—junto con matorrales, arbustos y enredaderas—fueron doblados y quebrados por la fuerza de las ráfagas. Con troncos rotos y medio rotos por doquier, la espesura se volvió una confusa maraña de árboles destrozados; y en medio de aquel tumulto resonaban los gritos de las aves, como si la oscuridad se extendiera hacia todas las direcciones».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses violent disturbance in nature—broken trees, scattered leaves and fruits, and ominous sounds—to signal moral and narrative tension. In the Mahābhārata, such descriptions often function as portents: when dharma is threatened or a grave event approaches, the natural world appears unsettled, urging attentiveness and restraint.
Vaiśampāyana describes a forest scene battered by strong gusts: shrubs and trees are bent and broken, leaves and fruits are strewn about, and bird-cries echo. The overall effect is of darkness and foreboding spreading in every direction.