Shloka 4
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
वैशम्पायन उवाच स प्रसन्नमनास्तेन परिपृष्टो द्विजोत्तम: । उवाच वचन तीक्ष्णं राजशास्त्रार्थदर्शनम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! राजा धृतराष्ट्रके इस प्रकार पूछनेपर विप्रवर कणिक मन-ही-मन बहुत प्रसन्न हुए तथा राजनीतिके सिद्धान्तका परिचय देनेवाली तीखी बात कहने लगे--
Vaiśampāyana uvāca: sa prasannamanās tena paripṛṣṭo dvijottamaḥ | uvāca vacanaṃ tīkṣṇaṃ rājaśāstrārthadarśanam ||
Dijo Vaiśampāyana: Cuando el mejor de los dos veces nacidos (el brahmán) fue interrogado así, se alegró en su fuero interno y comenzó a hablar con palabras agudas y cortantes, que revelaban el sentido y los principios prácticos de la ciencia política. La escena presenta el consejo no como suave consuelo, sino como dura instrucción en el arte de gobernar, donde a menudo surge la tensión ética entre la conveniencia y la rectitud.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse signals that the forthcoming counsel will be grounded in rājaśāstra—practical statecraft—and will be tīkṣṇa, i.e., unsparing. It highlights a recurring Mahābhārata tension: political effectiveness may be taught in a way that challenges or tests ethical ideals, requiring the listener to discern dharma amid expedient advice.
Vaiśampāyana narrates that, after Dhṛtarāṣṭra questions him, the Brahmin Kaṇika feels pleased and begins delivering sharp instruction that explicates principles of kingship and governance. This verse functions as a transition into Kaṇika’s pointed political discourse.