Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Adhyāya 125: Raṅga-pradarśana — Arjuna’s Entry and Astric Demonstration (रङ्गप्रदर्शनम्)

(पूर्णे चतुर्दशे वर्षे फाल्गुनस्य च धीमत: । तदा उत्तरफन्गुन्यां प्रवृत्ते स्वस्तिवाचने ।।

vaiśampāyana uvāca |

(pūrṇe caturdaśe varṣe phālgunasya ca dhīmataḥ | tadā uttaraphalgunyāṃ pravṛtte svastivācane ||

rakṣaṇe vismṛtā kuntī vyagrā brāhmaṇabhojane | purohitena sahitā brāhmaṇān paryaveṣayat ||

tasmin kāle samāhūya mādrīṃ madanamohitaḥ |) supuṣpitavane kāle kadācin madhumādhave |

bhūtasammohane rājā sabhāryo vyacarad vanam |

Vaiśampāyana dijo: Cuando se cumplió el decimocuarto año del sabio Phālguna (Arjuna), y comenzaron las bendiciones auspiciosas (svasti-vācana) bajo la constelación de Uttaraphalgunī, Kuntī—absorta en agasajar a los brāhmaṇas—olvidó su deber de velar por el rey Pāṇḍu. Junto con el sacerdote de la familia, ella misma sirvió a los brāhmaṇas. En ese mismo instante, Pāṇḍu, extraviado por el deseo, llamó a Mādrī y se fue con ella. Era una ocasión de primavera, cuando el bosque, profusamente florecido y embriagador para los seres, atraía todos los corazones; y el rey vagó por la espesura con su esposa.

पूर्णेwhen (it was) completed
पूर्णे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपूर्ण
FormNeuter, Locative, Singular
चतुर्दशेin the fourteenth
चतुर्दशे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootचतुर्दश
FormNeuter, Locative, Singular
वर्षेyear
वर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Locative, Singular
फाल्गुनस्यof Phālguna (Arjuna)
फाल्गुनस्य:
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
धीमतःof the intelligent one
धीमतः:
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Genitive, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
उत्तरफाल्गुन्याम्in (the nakṣatra) Uttaraphālgunī
उत्तरफाल्गुन्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउत्तरफाल्गुनी
FormFeminine, Locative, Singular
प्रवृत्तेwhen (it was) begun/underway
प्रवृत्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त
FormNeuter, Locative, Singular
स्वस्तिवाचनेin the recitation of auspicious benedictions
स्वस्तिवाचने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वस्तिवाचन
FormNeuter, Locative, Singular
रक्षणेin (the matter of) guarding/care
रक्षणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरक्षण
FormNeuter, Locative, Singular
विस्मृताforgetful
विस्मृता:
TypeAdjective
Rootविस्मृत
FormFeminine, Nominative, Singular
कुन्तीKuntī
कुन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्ती
FormFeminine, Nominative, Singular
व्यग्राbusy/occupied
व्यग्रा:
TypeAdjective
Rootव्यग्र
FormFeminine, Nominative, Singular
ब्राह्मणभोजनेin feeding the brāhmaṇas
ब्राह्मणभोजने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मणभोजन
FormNeuter, Locative, Singular
पुरोहितेनwith the priest
पुरोहितेन:
Karana
TypeNoun
Rootपुरोहित
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहिताaccompanied
सहिता:
TypeAdjective
Rootसहित
FormFeminine, Nominative, Singular
ब्राह्मणान्brāhmaṇas
ब्राह्मणान्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Accusative, Plural
पर्यवेषयत्served/attended upon
पर्यवेषयत्:
TypeVerb
Rootपरि + अव + ईष्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
तस्मिन्at that (time)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेtime
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
समाहूयhaving called/summoned
समाहूय:
TypeVerb
Rootसम् + आ + हु
FormAbsolutive (Gerund)
माद्रीम्Mādrī
माद्रीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमाद्री
FormFeminine, Accusative, Singular
मदनमोहितःbewildered by love (Kāma)
मदनमोहितः:
TypeAdjective
Rootमदनमोहित
FormMasculine, Nominative, Singular
सुपुष्पितवनेin the well-flowered forest
सुपुष्पितवने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुपुष्पितवन
FormNeuter, Locative, Singular
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
कदाचित्once/sometime
कदाचित्:
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
मधुमाधवेin Madhu and Mādhava (spring months)
मधुमाधवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमधुमाधव
FormMasculine, Locative, Singular
भूतसम्मोहनेin (the season) that bewilders creatures
भूतसम्मोहने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूतसम्मोहन
FormNeuter, Locative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सभार्यःtogether with (his) wife
सभार्यः:
TypeAdjective
Rootसभार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यचरद्wandered/roamed
व्यचरद्:
TypeVerb
Rootवि + चर्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
वनम्the forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Phālguna (Arjuna)
U
Uttaraphalgunī (nakṣatra)
K
Kuntī
B
brāhmaṇas
P
purohita (family priest)
P
Pāṇḍu
M
Mādrī
F
forest (vana)
S
svastivācana (auspicious recitation)