Shloka 4
पाण्डोः प्रव्रज्या-व्रतवर्णनम् | Pāṇḍu’s Resolve for Renunciation and Forest Discipline
तच्चैतद् वर्धते भूय: कुलं सागरवद् यथा । तथा मया विधातव्यं त्वया चैव न संशय:,वत्स! यह हमारा वही कुल आगे भी जिस प्रकार समुद्रकी भाँति बढ़ता रहे, नि:संदेह वही उपाय मुझे और तुम्हें भी करना चाहिये
tac caitad vardhate bhūyaḥ kulaṃ sāgaravad yathā | tathā mayā vidhātavyaṃ tvayā caiva na saṃśayaḥ, vatsa |
Dijo Bhīṣma: «Que este mismo linaje siga creciendo aún más, como el océano en su inmensa expansión. Por ello, sin duda, han de emprenderse los medios para asegurarlo: por mí, y también por ti, hijo querido.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames preservation and flourishing of the dynasty as a shared dharmic responsibility: elders and the addressed younger person must actively arrange what is necessary so the lineage continues to expand and endure.
Bhīṣma is speaking to a younger interlocutor (addressed as “vatsa”), emphasizing that the family line should keep growing like the ocean, and asserting with certainty that both he and the listener must take the required steps to ensure that outcome.