Shloka 36

Bhaiṣajya-yogas: Digestive Modakas, Vāta-Śamana Oils, Karṇa-Roga Tailas, Kuṣṭha/Śvitra Applications, Vraṇa-Cikitsā, and Medhya Preparations

अपामार्गः गुडूची च वचा कुष्ठं शतावरी / शङ्खपुष्पाभया साज्यं विडङ्गं भक्षितं समम् / त्रिभिर्दिनैर्नरं कुर्याद्ग्रन्थाष्टशतधारिणम्

apāmārgaḥ guḍūcī ca vacā kuṣṭhaṃ śatāvarī / śaṅkhapuṣpābhayā sājyaṃ viḍaṅgaṃ bhakṣitaṃ samam / tribhirdinairnaraṃ kuryādgranthāṣṭaśatadhāriṇam

Apāmārga, guḍūcī, vacā, kuṣṭha y śatāvarī—junto con śaṅkhapuṣpā, abhayā (harītakī), ghee y viḍaṅga—tomados en igual medida y consumidos como preparación, en tres días harán que un hombre retenga como si llevara consigo ochocientos granthas (textos).

अपामार्गःapāmārga
अपामार्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअपामार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
गुडूचीguḍūcī
गुडूची:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुडूची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वचाvacā
वचा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवचा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कुष्ठम्kuṣṭha (a herb)
कुष्ठम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शतावरीśatāvarī
शतावरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशतावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शङ्खपुष्पाभयाśaṅkhapuṣpī and abhayā (together)
शङ्खपुष्पाभया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशङ्खपुष्पी + अभया (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (शङ्खपुष्पी च अभया च)
साज्यम्together with ghee
साज्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस + आज्य (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सह-तत्पुरुषः (आज्येन सह)
विडङ्गम्viḍaṅga
विडङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविडङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भक्षितम्eaten/consumed
भक्षितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
समम्equal (in quantity)
समम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषणम्
दिनैःdays
दिनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
नरम्a man/person
नरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कुर्यात्should make
कुर्यात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
ग्रन्थाष्टशतधारिणम्bearing/retaining eight hundred granthas (verses/units)
ग्रन्थाष्टशतधारिणम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootग्रन्थ + अष्ट + शत + धारिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-समास-प्रायः (ग्रन्थानाम् अष्टशतं धारयति) विशेषणम्

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Smṛti-dhāraṇā-śakti (retentive power) as a support for learning and transmission of śāstra; disciplined intake of medhya/rasāyana to refine cognition.

Vedantic Theme: Antaḥkaraṇa-sādhana: strengthening memory and attention aids śravaṇa-manana; knowledge is stabilized by smṛti.

Application: Prepare and consume an equal-measure formulation of apāmārga, guḍūcī, vacā, kuṣṭha, śatāvarī, plus śaṅkhapuṣpā, abhayā, ghee, and viḍaṅga; taken as a consumed preparation, it is said to confer rapid text-retention (claim: within three days).

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Related Themes: Garuda Purana 1.192 (medhya/rasāyana claims; cognitive enhancement recipes)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse presents a traditional herb-and-ghee preparation aimed at enhancing memory and textual retention, supporting disciplined study (adhyayana) and preservation of sacred learning.

This specific verse is not about the soul’s journey or after-death realms; it focuses on a practical, embodied aid—improving cognition to sustain scriptural learning and dharmic practice.

Treat it as a classical reference to medhya (cognition-supporting) herbs and the ideal of steady study; any real-world use should be guided by a qualified Ayurvedic practitioner for safety and dosage.