Shloka 39
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
इतस्ततः प्रववृधे रक्तसिन्धुर्महीयसी / शक्तिभिः पात्यमानानां दानवानां सहस्रशः
Transliteration
itastataḥ pravavṛdhe raktasindhurmahīyasī / śaktibhiḥ pātyamānānāṃ dānavānāṃ sahasraśaḥ
Translation
Por doquier creció el inmenso río de sangre, pues por millares caían los Dānava, abatidos por las lanzas arrojadizas (śakti).
Word by Word
इतस्from here
इतस्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)
ततःfrom there
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)
प्रववृधेgrew, increased
प्रववृधे:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र+√वृध् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
रक्त-सिन्धुःthe blood-ocean
रक्त-सिन्धुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootरक्त (प्रातिपदिक) + सिन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
महीयसीgreater, vast
महीयसी:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहीयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/Comparative)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—सिन्धुः (implied feminine sense as नदी/धारा)
शक्तिभिःby spears/lances
शक्तिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
पात्यमानानाम्of those being felled/struck down
पात्यमानानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootपात्यमान (√पत्/√पात् causative √पत्; कर्मणि वर्तमानकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (passive present participle)
दानवानाम्of the demons (Dānavas)
दानवानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—परिमाण/प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner/number)