Previous Verse
Next Verse

Shloka 133

Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds

Cosmogony and Earth’s Retrieval

आभाति यस्माच्चाभासाद्भाशब्दः कान्तिदीप्तिषु / स सर्वः समनुप्राप्ता मासां भाभ्यो विभाव्यते

ābhāti yasmāccābhāsādbhāśabdaḥ kāntidīptiṣu / sa sarvaḥ samanuprāptā māsāṃ bhābhyo vibhāvyate

Porque resplandece, y de su fulgor procede la palabra ‘bhā’ para el brillo y la luz; esa claridad lo alcanza todo, por eso los meses se explican a partir de ‘bhā’.

ābhātishines/appears
ābhāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√bhā (भा धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
yasmātfrom which/because
yasmāt:
Hetu (हेतु; कारण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चय/निपात)
ābhāsātfrom appearance/shine
ābhāsāt:
Hetu (हेतु; कारण)
TypeNoun
Rootābhāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
bhā-śabdaḥthe word ‘bhā’
bhā-śabdaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhā + śabda (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘the word bhā’
kānti-dīptiṣuin lustre and brightness
kānti-dīptiṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkānti + dīpti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन); ‘in lustre and brightness’
saḥhe/that
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
sarvaḥall/entire
sarvaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifies saḥ
samanuprāptāḥhaving fully reached/arrived
samanuprāptāḥ:
Karta (कर्ता; of implied clause)
TypeAdjective
Rootsam-anu-√prāp (प्राप् धातु)
FormPast active participle (क्तवतु/क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); agrees with māsān (understood as subject of passive/impersonal statement)
māsānmonths
māsān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
bhābhyaḥfrom the ‘bhā’(s)/from lights
bhābhyaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootbhā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Plural (बहुवचन)
vibhāvyateis explained/derived
vibhāvyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√bhū/√bhāv (भाव् धातु; causative/denominative sense)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada passive (कर्मणि प्रयोग)