Adhyaya 10

Verse 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे रुद्रप्रसववर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच अस्मिन्कल्पे त्वया नोक्तः प्रादुर्भावो महात्मनः / महादेवस्य रुद्रस्य साधकैरृषिभिः सह

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección anterior proclamada por Vāyu, en el segundo anuṣaṅga-pāda, el capítulo noveno llamado “Descripción del nacimiento de Rudra”. Dijo el Ṛṣi: «Oh gran alma, en este kalpa no has relatado la manifestación de Mahādeva Rudra junto con los ṛṣis practicantes de austeridad».

Verse 2

सूत उवाच उत्पत्तिरादिसर्गस्य मया प्रोक्ता समासतः / विस्तरेण प्रवक्ष्यामि नामानि तनुभिः सह

Sūta dijo: «La génesis del ādi-sarga la he expuesto en resumen; ahora declararé en detalle los nombres, junto con sus formas corporales (tanu)».

Verse 3

पत्नीषु जनयामास महादेवः सुतान्बहून / कल्पेष्वन्येष्वतीतेषु ह्यस्मिन्कल्पे तु ताञ्शृणु

Mahādeva engendró muchos hijos en sus esposas. También en otros kalpas ya pasados; pero escucha ahora a los de este kalpa.

Verse 4

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतमध्यायत प्रभुः / प्रादुरा सीत्ततोङ्के ऽस्य कुमारो नीललोहितः

Al comienzo del kalpa, el Señor meditó en un hijo igual a sí mismo. Entonces, en su regazo apareció el joven llamado Nīlalohita.

Verse 5

रुरोद सुस्वरं घोरं निर्दहन्निव तेजसा / दृष्ट्वा रुदन्तं सहसा कुमारं नीललोहितम्

Lloró con voz dulce y a la vez terrible, como si abrasara con su fulgor. Al ver de pronto al joven Nīlalohita llorando, (todos quedaron sobrecogidos).

Verse 6

किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत / सो ऽब्रवीद्देहि मे नाम प्रथमं त्वं पितामह

Brahmā le dijo: «¿Por qué lloras, oh niño?» Él respondió: «Oh Pitāmaha, concédeme primero un nombre».

Verse 7

रुद्रस्त्वं देव नामासि स इत्युक्तो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत

Brahmā dijo: «Oh deva, tu nombre es Rudra». Al oírlo, volvió a llorar. Entonces Brahmā le preguntó: «¿Por qué lloras, oh niño?»

Verse 8

नाम देहि द्वितीयं मे इत्युवाच स्वयंभुवम् / भवस्त्वं देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

Él dijo al Brahmā Svayambhū: «Dame un segundo nombre». Brahmā respondió: «Con nombre divino, tú eres Bhava». Al oírlo, volvió a llorar.

Verse 9

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह / तृतीयं देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः

Brahmā dijo al que lloraba: «¿Por qué lloras?» Él respondió de nuevo: «Concédeme un tercer nombre».

Verse 10

शर्वस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह

Brahmā dijo: «Oh deva, tu nombre es Śarva». Al oírlo, volvió a llorar. Entonces Brahmā le dijo al que lloraba: «¿Por qué lloras?»

Verse 11

चतुर्थ देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः / ईशानो देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

“Concédeme el cuarto nombre”, dijo él de nuevo. Cuando se le dijo: “Entre los dioses eres llamado Īśāna”, volvió a llorar.

Verse 12

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / पञ्चमं नाम देहीति प्रत्युवाच स्वयंभुवम्

Brahmā volvió a decirle al que lloraba: “¿Por qué lloras?” Y él respondió al Autoexistente: “Concédeme el quinto nombre.”

Verse 13

पशूनां त्वं पतिर्देव इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत्

Cuando se le dijo: “Oh deva, tú eres el señor de los seres (paśu)”, volvió a llorar. Brahmā le dijo otra vez al que lloraba: “¿Por qué lloras?”

Verse 14

षष्ठं वै देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच तम् / भीमस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

“Concédeme el sexto nombre”, dijo, y respondió. Cuando se le dijo: “Entre los dioses eres llamado Bhīma”, volvió a llorar.

Verse 15

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / सप्तमं देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच ह

Brahmā volvió a decirle al que lloraba: “¿Por qué lloras?” Y él respondió: “Concédeme el séptimo nombre”, así dijo.

Verse 16

उग्रस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / तं रुदन्तं कुमारं तु मारोदीरिति सो ऽब्रवीत्

Cuando se le dijo: «Tu nombre es Ugra, oh deva», él volvió a llorar. Y al muchacho que lloraba le dijo: «Mā rodīḥ, no llores»

Verse 17

सो ऽब्रवीदष्टमं नाम देहि मे त्वं विभो पुनः / त्वं महादेवनामासि इत्युक्तो विरराम ह

Él dijo: «Oh Señor soberano, concédeme también el octavo nombre». Cuando se le dijo: «Tu nombre es Mahādeva», se aquietó.

Verse 18

लब्ध्वा नामानि चैतानि ब्रह्माणं नीललोहितः / प्रोवाच नाम्नामेतेषां स्थानानि प्रदिशेति ह

Habiendo प्राप्तo esos nombres, Nīlalohita dijo a Brahmā: «Indícame los lugares de asiento de estos nombres».

Verse 19

ततो विसृष्टास्तनव एषां नाम्ना स्वयंभुवा / सूर्यो जलं मही वायुर्व ह्निराकाशमेव च

Entonces el Svayambhū Brahmā, conforme a esos nombres, hizo manifestarse sus formas: el Sol, el Agua, la Tierra, el Viento, el Fuego y el Éter.

Verse 20

दीक्षिता ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येवं ते ऽष्टधा तनुः / तेषु पूज्यश्च वन्द्यश्च नमस्कार्यश्च यत्नतः

Dīkṣita, Brāhmaṇa y Candra: así, tu cuerpo es de ocho formas. Entre ellas, cada una debe ser venerada, honrada y saludada con reverencia y esmero.

Verse 21

प्रोवाच तं पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / यदुक्तं ते मया पूर्वं नाम रुद्रेति वै विभो

Entonces Brahmā habló de nuevo al joven Nīlalohita: «Oh poderoso, como antes te dije, tu nombre es en verdad “Rudra”».

Verse 22

तस्यादित्यतनुर्नाम्नः प्रथमा प्रथमस्य ते / इत्युक्ते तस्य यत्तेजश्चक्षुस्त्वासीत्प्रकाशकम्

De tus nombres primeros, el primero es “Ādityatanu”; al pronunciarse esto, su fulgor se volvió como un ojo que ilumina.

Verse 23

विवेश तत्तदादित्यं तस्माद्रुद्रो ह्यसौ स्मृतः / उद्यतमस्तं यन्तं च वर्जयेद्दर्शनेरविम्

Aquel fulgor entró en ese mismo Āditya; por eso se le recuerda como “Rudra”. Debe evitarse mirar de frente al Sol al nacer, al ponerse y cuando está en lo alto.

Verse 24

शश्वच्च जायते यस्माच्छश्वत्संतिष्ठते तु यत् / तस्मात्मूर्यं न वीक्षेत आयुष्कामः शुचिः सदा

Pues de Él nace sin cesar y en Él se sostiene sin cesar, por eso el puro que desea larga vida no debe mirar al Sol cuando está sobre la cabeza.

Verse 25

अतीतानागतं रुद्रं विप्रा ह्याप्याययन्ति यत् / उभे संध्ये ह्युपासीना गृणन्तः सामऋग्यजुः

Los vipras, sentados en adoración en ambas sandhyās, entonan Sāma, Ṛg y Yajus, y así complacen a Rudra, que abarca lo pasado y lo venidero.

Verse 26

उद्यन्स तिष्ठते ऋक्षु मध्याह्ने च यजुःष्वथ / सामस्वथापराह्णे तु रुद्रः संविशति क्रमात्

Al alba Él permanece en el Ṛgveda, al mediodía en el Yajurveda; y por la tarde, Rudra entra en el Sāmaveda según el debido orden.

Verse 27

तस्माद्भवेन्नाभ्युदितो बाह्यस्तमित एव च / न रुद्रम्प्रति मेहेत सर्वावस्थं कथं चन

Por ello, Él no nace como salido, ni se va afuera, ni se pone; en ninguna condición debe uno cometer impureza contra Rudra.

Verse 28

एवं युक्तान् द्विजान् देवो रुद्रस्तान्न हिनस्ति वै / ततो ऽप्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं नीललोहितम्

Así, el dios Rudra no hiere en verdad a los dvija disciplinados; entonces Brahmā habló de nuevo a aquel dios Nīlalohita.

Verse 29

द्वितीयं नामधेयं ते मया प्रोक्तं भवेति यत् / एतस्यापो द्वितीया ते तनुर्नाम्ना भवत्विति

Te he declarado un segundo nombre: ‘Bhava’; y para este, tu segundo cuerpo sea conocido con el nombre de ‘Āpaḥ’, las Aguas.

Verse 30

इत्युक्ते त्वथ तस्यासीच्छरीरस्थं रसात्मकम् / विवेश तत्तदा यस्तु तस्मादापो भवः स्मृतः

Dicho esto, la esencia de sabor que moraba en su cuerpo entró entonces en ello; y como ese ‘rasa’ penetró en aquel momento, por eso Āpaḥ es recordado como Bhava.

Verse 31

यस्माद्भवन्ति भूतानि ताभ्यस्ता भावयन्ति च / भवनाद्रावनाच्चैव भूतानामुच्यते भवः

De Él nacen todos los seres y por Él mismo son sustentados; por crear y hacer fluir, se le llama ‘Bhava’.

Verse 32

तस्मान्मूत्रं पुरीषं च नाप्सु कुर्वीत कर्हिचित् / न निष्ठीवेन्नावगाहेन्नैव गच्छेच्च मैथुनम्

Por eso, jamás orines ni defeques en el agua; no escupas en ella, no te sumerjas para bañarte, ni practiques el coito cerca del agua.

Verse 33

न चैताः परिचक्षीत वहन्त्यो वा स्थिता अपि / मैध्यामेध्यास्त्वपामेतास्तनवो मुनिभिः स्मृताः

Y no mires estas aguas—corrientes o quietas—con ojo de reproche; pues los sabios recuerdan que las formas del agua pueden ser puras y también impuras.

Verse 34

विवर्णरसगन्धाश्च वर्ज्या अल्पाश्च सर्वशः / अपां योनिः समुद्रस्तु तस्मात्तं कामयन्ति ताः

Las aguas de color, sabor y olor alterados, y las aguas escasas, deben evitarse por completo; el océano es el seno de las aguas, por eso ellas lo anhelan.

Verse 35

मध्याश्चैवामृता ह्यापो भवन्ति प्राप्य सागरम् / तस्मादपो न रुन्धीत समुद्रं कामयन्ति ताः

Al llegar al océano, el agua se vuelve dulce y semejante al amrita; por eso no detengas el agua, pues ella anhela el mar.

Verse 36

न हिनस्ति भवो देवो य एवं ह्यप्सु वर्तते / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम्

El dios Bhava, que mora en las aguas, no daña a nadie. Entonces Brahmā habló de nuevo al joven Nīlalohita.

Verse 37

शर्वेति यत्तृतीयं ते नाम प्रोक्तं मया विभो / तस्य भूमिस्तृतीयस्य तनुर्नाम्ना भवत्त्वियम्

¡Oh poderoso! El tercer nombre que te he proclamado es ‘Śarva’; que esta Tierra sea el cuerpo (tanu) que lleve ese tercer nombre.

Verse 38

इत्युक्ते यत्स्थिरं तस्य शरीरे ह्यस्थिसंज्ञितम् / विवेश तत्तदा भूमिं यस्मात्सा शर्व उच्यते

Dicho esto, lo que en su cuerpo era firme y llamado ‘asthi’ (hueso) penetró entonces en la Tierra; por eso se la llama ‘Śarva’.

Verse 39

तस्मात्कृष्टेन कुर्वीत पुरीषं मूत्रमेव च / न च्छायायां तथा मार्गे स्वच्छायायां न मेहयेत्

Por ello, uno debe evacuar y orinar en un lugar apropiado y dispuesto; no debe orinar en la sombra, ni en el camino, ni sobre su propia sombra.

Verse 40

शिरः प्रावृत्य कुर्वीत अन्तर्धाय तृणैर्महीम् / एवं यो वर्तते भूमौ शर्वस्तं न हिनस्ति वै

Cúbrase la cabeza y oculte la tierra con hierba, haciéndolo con recato. Quien así se conduce en la Tierra, Śarva en verdad no lo daña.

Verse 41

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / ईशानेति चतुर्थ ते नाम प्रोक्तं मयेह यत्

Entonces Brahmā habló de nuevo al joven Nīlalohita: “Īśāna” es tu cuarto nombre, el que aquí he proclamado.

Verse 42

चतुर्थस्य चतुर्थी तु वायुर्नाम्ना तनुस्तव / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं पञ्चधा प्राणसंज्ञितम्

La cuarta forma del cuarto en ti fue llamada “Vāyu”; dicho esto, el prāṇa que mora en su cuerpo se dividió en cinco.

Verse 43

विवेश तस्य तद्वायुमीशानस्तन मारुतः / तस्मान्नैनं परिवदेत्प्रवान्तं वायुमीश्वरम्

Entonces el Maruta, en forma de Īśāna, penetró en aquel Vāyu; por eso, que nadie vitupere al Señor del Viento que sopla.

Verse 44

यज्ञैर्व्यवहरन्त्येनं ये वै परिचरन्ति च / एवं युक्तं महेशानो नैव देवो हिनस्ति तम्

Quienes se relacionan con él mediante sacrificios y le rinden servicio— al que así está unido, por Maheśāna, ningún dios puede dañarlo.

Verse 45

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं ध५म्लमीश्वरम् / नाम यद्वै पशुपतिरित्युक्तं पञ्चमं मया

Luego Brahmā habló de nuevo a aquel dios, el Īśvara de tono ahumado: “Paśupati” es el nombre que he declarado como tu quinto.

Verse 46

पञ्चमी पञ्चम स्यैषा तनुर्नाम्नाग्निरस्तु ते / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं तेजस्तस्योष्णसंज्ञितम्

“Oh Pañcamī, que este quinto cuerpo tuyo lleve el nombre de ‘Agni’.” Dicho esto, el fulgor que moraba en su cuerpo fue llamado ‘Uṣṇa’, el calor sagrado.

Verse 47

विवेश तत्तदा ह्यग्निं तस्मात्पशुपतिस्तु सः / यस्मादग्निः पशुश्चासीद्यस्मात्पाति पशूंश्च सः

Entonces aquel fulgor entró en Agni; por eso él fue conocido como Paśupati. Pues llegó a ser Agni y también paśu, y porque él protege a los paśu.

Verse 48

तस्मात्पशुपतेस्तस्य तनुरग्निर्निरुच्यते / तस्मादमेद्यं न दहेन्न च पादौ प्रतापयेत्

Por eso, el cuerpo de Paśupati es declarado ‘Agni’. Así, no quema lo impuro ni abrasa los pies.

Verse 49

अधस्तान्नोपदध्याच्च न चैनमतिलङ्घयेत् / नैनं पशुपतिर्देव एवं युक्तं हिनस्ति वै

No pongas nada debajo de ello, ni lo saltes por encima. Quien así se disciplina no es dañado por el dios Paśupati.

Verse 50

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं श्वेतपिङ्गलम् / षष्टं नाम मया प्रोक्तं तव भीमेति यत्प्रभो

Entonces Brahmā habló de nuevo a aquel dios de blanco y dorado: “Señor, el sexto nombre que he proclamado para ti es ‘Bhīma’.”

Verse 51

आकाशं तस्य नाम्नस्तु तनुः षष्ठी भवत्विति / इत्युक्ते सुषिरं तस्य शरीरस्थमभूच्च यत्

Cuando se dijo: «Que el Ākāśa sea la sexta forma de su nombre», el hueco que estaba dentro de su cuerpo se volvió, en verdad, espacio sagrado.

Verse 52

विवेश तत्तदाकाशं तस्माद्भीमस्य सा तनुः / यदाकाशे स्मृतो देवस्तस्मान्ना संवृतः क्वचित्

Él penetró en aquel Ākāśa; por eso la forma de Bhīma se volvió hecha de espacio. Al dios recordado en el espacio, nada lo cubre en lugar alguno.

Verse 53

कुर्यान्मूत्रं पुरीषं वा न भुञ्जीत पिबेन्न वा / मैथुनं वापि न चरेदुच्छिष्टानि च नोत्क्षिपेत्

No debe orinar ni evacuar; no debe comer ni beber; no debe practicar el acto sexual; ni arrojar restos impuros (ucchiṣṭa).

Verse 54

न हिनस्ति च तं देवो यो भीमे ह्येवमाचरेत् / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं सबलं प्रभुम्

A quien así se conduzca respecto de Bhīma, el dios no le causa daño. Entonces Brahmā habló de nuevo a aquel Señor divino, pleno de fuerza.

Verse 55

सप्तमं यन्मया प्रोक्तं नामोग्रेति तव प्रभो / तस्य नाम्नस्तनुस्तुभ्यं द्विजो भवति दीक्षितः

Oh Señor, el séptimo nombre que he proclamado es «Ogra»; por el cuerpo de ese Nombre, el dvija iniciado (dīkṣita) queda consagrado a Ti.

Verse 56

एवमुक्ते तु यत्तस्य चैतन्यं वै शरीरगम् / विवेश दीक्षितं तद्वै ब्राह्मणं सोमयाजिनम्

Dicho esto, la conciencia que moraba en su cuerpo entró en verdad en el brahmán Somayājin, ya consagrado por la dīkṣā.

Verse 57

तावत्कालं स्मृतो विप्र उग्रो देवस्तु दीक्षितः / तस्मान्नेमं परिवदेन्नाश्लीलं चास्य कीर्त्तयेत्

Mientras dure ese tiempo, el vipra ha de ser recordado como Ugra Deva, consagrado; por ello no lo difames ni menciones de él palabras indecorosas.

Verse 58

ते हरन्त्यस्य पाप्मानं ये वै परिवदन्ति तम् / एवं युक्तान् द्विजानुग्रो देवस्तान्न हिनस्ति वै

Quienes lo difaman le arrebatan su pecado; y así, Ugra Deva no daña en absoluto a los dvija que se mantienen en la recta observancia.

Verse 59

ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं भास्करद्युतिम् / अष्टमं नाम यत् प्रोक्तं महादेवेति ते मया

Entonces Brahmā habló de nuevo a aquel dios de fulgor solar: «El octavo nombre que te he proclamado es “Mahādeva”.»

Verse 60

तस्य नाम्नो ऽष्टमस्यास्तु तनुस्तुभ्यं तु चन्द्रमाः / इत्युक्ते यन्मन स्तस्य संकल्पकमभूत्प्रभोः

Que la forma de ese octavo nombre sea para ti Candramā, la Luna; al oírlo, la mente del Señor se tornó firme en su sagrado propósito.

Verse 61

विवेश तच्चन्द्रमसं महादेवस्ततः शशी / तस्माद्विभाव्यते ह्येष महादेवस्तु चन्द्रमाः

Mahādeva penetró en aquel orbe lunar; entonces se volvió Śaśī. Por ello se contempla que esta Luna es el propio Mahādeva.

Verse 62

अमावास्यां न वै छिन्द्याद्वृक्षगुल्मौषधीर्द्विजः / महादेवः स्मृतः सोमस्तस्यात्मा ह्यौषधीगणः

En Amāvāsyā, el dvija no debe cortar árboles, arbustos ni hierbas medicinales. Soma es recordado como Mahādeva; el conjunto de las plantas es su propio ser.

Verse 63

एवं यो वर्त्तते चैह सदा पर्वणि पर्वणि / न हन्ति तं महादेवो य एवं वेद तं प्रभुम्

Quien en este mundo procede así, siempre en cada parva, y conoce de este modo al Señor, a ese Mahādeva no lo destruye.

Verse 64

गोपायति दिवादित्यः प्रजा नक्तं तु चन्द्रमाः / एकरात्रौ समेयातां सूर्या चन्द्रमसावुभौ

De día, Āditya protege a las criaturas; de noche, la Luna. En una sola noche—la de Amāvāsyā—se encuentran juntos Sol y Luna.

Verse 65

अमावास्यानिशायां तु तस्यां युक्तः सादा भवेत् / रुद्राविष्टं सर्वमिदं तनुभिर्न्नामभिश्च ह

En la noche de Amāvāsyā, uno debe permanecer siempre en disciplina y recogimiento. Todo esto está poseído por Rudra, por sus formas y por sus nombres.

Verse 66

एकाकी चश्चरत्येष सूर्यो ऽसौ रुद्र उच्यते / सूर्यस्य यत्प्रकाशेन वीक्षन्ते चक्षुषा प्रजाः

Este Sol recorre solo su camino; por eso se le llama Rudra. Con la luz del Sol, los seres contemplan con sus propios ojos.

Verse 67

मुक्तात्मा संस्थितो रुद्रः पिबत्यंभो गभस्तिभिः / अद्यते पीयते चैव ह्यन्नपानादिकाम्यया

Rudra, de alma liberada, permanece firme y bebe el agua con sus rayos. Por el deseo de alimento y bebida, se come y se bebe.

Verse 68

तनुरंबूद्भवा सा वै देहेष्वेवोपचीयते / यया धत्ते प्रजाः सर्वाः स्थिरीभूतेन तेजसा

Ese cuerpo nacido del agua crece dentro de los cuerpos. Con un fulgor ya firme, sostiene a todos los seres.

Verse 69

पार्थिवी सा तनुस्तस्य साध्वी धारयते प्रजाः / या च स्थिता शरीरेषु भूतानां प्राणवृत्तिभिः

Su cuerpo terrenal, puro y recto, sostiene a los seres. Permanece en los cuerpos de las criaturas junto con los movimientos del prāṇa.

Verse 70

वातात्मिका तु चैशानी सा प्राणः प्राणिनामिह / पीताशितानि पचति भूतानां जठरेष्विह

Esa Īśānī de naturaleza de viento es aquí el prāṇa de los vivientes. Ella digiere en los vientres de los seres lo bebido y lo comido.

Verse 71

तनुः पाशुपती तस्य पाचकः सो ऽग्निरुच्यते / यानीह शुषिराणि स्युर्देहेष्वन्तर्गतानि वै

Su cuerpo es llamado Pāśupatī; el fuego que cuece y digiere en él se denomina Agni. Y todas las cavidades que se hallan dentro de los cuerpos, eso mismo se entiende aquí.

Verse 72

वायोः संचरणार्थानि भीमा सा प्रोच्यते तनुः / वैतान्यादीक्षितानां तु या स्थितिर्ब्रह्मवादिनाम्

La tanu destinada al movimiento de Vāyu es llamada Bhīmā. Y así también es la condición de los brahmavādin iniciados en los ritos vaitānya y otros.

Verse 73

तनुरुग्रात्मिका सा तु तेनोग्रो दीक्षितः स्मृतः / यत्तु संकल्पकं तस्य प्रजास्विह समास्थितम्

Esa tanu es de naturaleza Ugra; por ello se recuerda que fue consagrado como Ugra. Y su poder de saṅkalpa, su voluntad sagrada, permanece aquí entre las criaturas.

Verse 74

सा तनुर्मानसी तस्य चन्द्रमाः प्राणिषु स्थितः / नवोनवो यो भवति जायमानः पुनःपुनः

Esa es su tanu mental; la Luna, Candra, mora en los seres vivientes. Nace una y otra vez, renovándose siempre, siempre nueva.

Verse 75

पीयते ऽसौ यथाकालं विबुधैः पितृभिः सह / महादेवो ऽमृतात्मा स चन्द्रमा अम्मयः स्मृतः

A su debido tiempo, Candra es bebido por los dioses junto con los pitṛ. Mahādeva, de esencia inmortal, es ese mismo Candra, recordado como colmado de amṛta.

Verse 76

तस्य या प्रथमा नाम्ना तनू रौद्री प्रकीर्त्तिता / पत्नी सुवर्च्चला तस्याः पुत्रश्चास्य शनैश्चरः

Su primera forma es celebrada con el nombre de Raudrī. Su esposa es Suvarccalā, y su hijo es Śanaiścara.

Verse 77

भवस्य या द्वितीया तु आपो नाम्ना तनुः स्मृता / तस्या धात्री स्मृता पत्नी पुत्रश्च उशना स्मृतः

La segunda forma de Bhava es recordada como Āpaḥ (las aguas). Su esposa es Dhātrī, y su hijo es Uśanā.

Verse 78

शर्वस्य या तृतीयस्य नाम्नो भूमिस्तनुः स्मृता / तस्याः पत्नी विकेशी तु पुत्रो ऽस्याङ्गारकः स्मृतः

La tercera forma de Śarva es recordada como Bhūmi, la Tierra. Su esposa es Vikeśī, y su hijo es Aṅgāraka.

Verse 79

ईशानस्य चतुर्थस्य नाम्ना वातस्तनुस्तु या / तस्याः पत्नी शिवा नाम पुत्रश्चास्या मनोजवः

La cuarta forma de Īśāna es recordada como Vāta, el Viento. Su esposa se llama Śivā, y su hijo es Manojava.

Verse 80

अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रौ चानिलस्य तु / नाम्ना पशुपतेर्या तु तनुरग्निर्द्विजैः स्मृता

Anila tiene además dos hijos de curso desconocido. Y la manifestación de Paśupati llamada Agni, el Fuego, es recordada por los dvija.

Verse 81

तस्याः पत्नी स्मृता स्वाहा स्कन्दस्तस्याः सुतः स्मृतः / नाम्ना षष्ठस्य या भीमा तनुराकाशमुच्यते

Su esposa es recordada como Svāhā, y su hijo es tenido por Skanda. La temible Bhīmā, llamada “Ṣaṣṭha”, tiene por cuerpo lo que se denomina “Ākāśa”, el cielo.

Verse 82

दिशः पत्न्यः स्मृतास्तस्य स्वर्गश्चापि सुतः स्मृतः / अग्रा तनुः सप्तमी या दीक्षितो ब्राह्मणः स्मृतः

Sus esposas son recordadas como las Direcciones, y su hijo también es llamado Svarga, el Cielo. La séptima forma, Agrā, es tenida por un brāhmaṇa consagrado por dīkṣā.

Verse 83

दीक्षा पत्नी स्मृता तस्याः संतानः पुत्र उच्यते / नाम्नाष्टमस्य महस्तनुर्या चन्द्रमाः स्मृतः

Su esposa es recordada como Dīkṣā, y Saṃtāna es llamado su hijo. El octavo, de nombre Mahaḥ, tiene por forma a Candramā, la Luna.

Verse 84

तस्य वै रोहिणी पत्नी पुत्रस्तस्य बुधः स्मृतः / इत्येतास्तनवस्तस्य नामभिः सह कीर्तिताः

Su esposa es Rohiṇī, y su hijo es recordado como Budha. Así fueron proclamadas sus formas, junto con sus nombres.

Verse 85

तासु वन्द्यो नमस्यश्च प्रतिनामतनूषु वै / सूर्येप्सूर्व्यां तथा वायावग्नौ व्योम्न्यथ दीक्षिते

En cada forma según su nombre, él es digno de veneración y salutación: en el Sol, en la Tierra, en el Viento, en el Fuego, en el Cielo y también en el Consagrado por dīkṣā.

Verse 86

भक्तैस्तथा चन्द्रमसि भत्तया वन्द्यस्तु नामभिः / एवं यो वेत्ति तं देवं तनुभिर्नामभिश्च ह

Que los devotos lo veneren también en la esfera lunar, con bhakti y por sus nombres sagrados. Quien así conoce a ese Deva, con sus formas y sus nombres.

Verse 87

प्रजावानेति सायुज्यमीश्वरस्य भवस्य सः / इत्येतद्वो मया प्रोक्तं गुह्यं भीमास्य यद्यशः

Con el nombre “Prajāvān”, él alcanza el sāyujya con Bhava, el Señor Īśvara. Esto, secreto y ligado a la fama de Bhīmāsya, os lo he declarado.

Verse 88

शन्नो ऽस्तु द्विपदे विप्राः शन्नो ऽस्तु च चतुष्पदे / एतत्प्रोक्तमिदानीं च तनूनां नामभि सह / महादेवस्य देवस्य भृगोस्तु शृणुत प्रजाः

Oh vipras, que haya bien para los bípedos y bien también para los cuadrúpedos. Ahora se ha dicho esto junto con los nombres de las tanu; oh pueblos, escuchad por boca de Bhṛgu la gloria de Mahādeva, Deva de los devas.