Adhyaya 66

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सोमसौम्ययोर्जन्मकथनं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः // ६५// सूत उवाच सोमस्य तु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः / तेजस्वी दानशीलश्च यज्वा विपुलदक्षिणः

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección media proclamada por Vāyu, en el tercer upoddhāta-pāda, está el capítulo sexagésimo quinto llamado “Relato del nacimiento de Soma y Saumya”. Dijo Sūta: De Soma nació Budha, y de Budha nació Purūrava; era resplandeciente, dado a la caridad, celebrante de yajñas y otorgador de abundante dakṣiṇā.

Verse 2

ब्रह्मवादी पराक्रान्तः शत्रुभिर्युधि दुर्जयः / आहर्त्ता जाग्निहोत्रस्य यज्ञानां च महीपतिः

Era brahmavādī, valeroso, e invencible para los enemigos en la batalla. Era el oficiante del agnihotra, señor de los yajñas y soberano de la tierra.

Verse 3

सत्यवाग्धर्मबुद्धिश्च कान्तः संवृत्तमैथुनः / अतीव त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमो ऽभवत्

Era veraz, de mente asentada en el dharma, encantador y dueño de sí (apartado del maithuna). En belleza, llegó a ser incomparable en los tres mundos.

Verse 4

तं ब्रह्मवादिनं दान्तं धर्मज्ञं सत्यवादिनम् / उर्वशी वरयामास हित्वा मानं यशस्विनी

La gloriosa Urvaśī, dejando a un lado su orgullo, lo eligió por esposo: a aquel brahmavādī, sereno, conocedor del dharma y veraz.

Verse 5

तया सहावसद्राजा दश वर्षाणि चाष्ट च / सप्त षट्सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ च वीर्यवान्

Con ella habitó el rey vigoroso diez y ocho años (dieciocho); y después, siete, seis, siete, ocho, y nuevamente diez y ocho años también (en sucesión) permaneció a su lado.

Verse 6

वने चैत्ररथे रम्ये तथा मन्दाकिनीतटे / अलकायां विशालायां नन्दने च वनोत्तमे

En el hermoso bosque de Caitraratha, y también en la ribera del Mandākini; en la vasta Alakā y en el excelso bosque de Nandana.

Verse 7

गन्धमादनपादेषु मेरुशृङ्गे नगोत्तमे / उत्तरांश्च कुरून्प्राप्य कलापग्राममेव च

A los pies del Gandhamādana, en la cumbre del Meru, el mejor de los montes; llegando a los Kuru del Norte y también a la aldea de Kalāpa.

Verse 8

एतेषु वनमुख्येषु सुरैराचरितेषु च / उर्वश्या महितो राजा रेमे परमया मुदा

En estos bosques principales, frecuentados por los dioses; el rey, honrado por Urvaśī, se deleitó con suprema alegría.

Verse 9

ऋषय ऊचुः गन्धर्वी चोर्वशी देवी राजानं मानुषं कथम् / उत्सृज्य तं च संप्राप्ता तन्नो ब्रूहि च दुष्कृतम्

Los rishis dijeron: «¿Cómo la diosa Urvaśī, la gandharvī, abandonó al rey humano y llegó aquí? Dinos cuál fue esa falta».

Verse 10

सूत उवाच ब्रह्मशापाभिभूता सा मानुषं समुपस्थिता / आत्मनः शापमोक्षार्थं नियमं सा चकार तु

Sūta dijo: «Dominada por la maldición de Brahmā, ella (Urvaśī) se acercó a un mortal; para obtener la liberación de su maldición, estableció una observancia sagrada (niyama)».

Verse 11

अनग्नदर्शनं चैव अकामात्सह मैथुनम् / द्वौ मेषौ शयनाभ्याशे सा तावद्ध्यवतिष्ठते

No contemplar el fuego sagrado y unirse carnalmente aun sin deseo: junto al lecho, ella permanece así durante dos meses.

Verse 12

घृतमात्रं तथाऽहारः कालमेकं तु पार्थिव / यद्येष समयो राजन्यावत्कालश्च ते दृढः

Oh soberano de la tierra: su alimento será sólo ghee, y el plazo, un solo período; oh rey, mientras este pacto de tiempo permanezca firme para ti.

Verse 13

तावत्कालं तु वत्स्यामि एष नः समयः कृतः / तस्यास्तं समयं सर्वं स राजा पर्यपालयत्

Permaneceré sólo por ese tiempo: tal es el pacto que hemos hecho. Y el rey guardó íntegramente todo el plazo fijado para ella.

Verse 14

एवं सा चावसत्तेन सहेलेना भिगामिनी / वर्षाण्यथ चतुःषष्टिं तद्भक्त्या शापमोहिता

Así, ella se acercaba a él con ánimo de juego; y, hechizada por la maldición a causa de su devoción, permaneció así durante sesenta y cuatro años.

Verse 15

उर्वशी मानुषं प्राप्ता गन्धर्वाश्चिन्तयान्विताः / गन्धर्वा ऊचुः चिन्तयध्वं महाभागा यथा सा तु वराङ्गना

Urvashí llegó al mundo de los mortales, y los Gandharvas quedaron colmados de inquietud. Dijeron los Gandharvas: «Oh afortunados, meditad cómo esa doncella excelsa podrá (ser liberada)».

Verse 16

आगच्छेत्तु पुनर्देवानुर्वशी स्वर्गभूषणम् / ततो विश्वापसुर्नाम गन्धर्वः सुमहामतिः

Entonces Urvaśī, ornamento del cielo, volvió de nuevo ante los dioses. Después apareció el gandharva llamado Viśvāpasu, de grandísima sabiduría.

Verse 17

जहारोरणकौ तस्यास्तत्पश्चात्सा दिवं गता / तस्यास्तु विरहेणासौ भ्रममाणस्त्वथोर्वशीम्

Él tomó los dos uraṇaka de ella; después, ella partió al cielo. Por la separación, él vagó sin rumbo, buscando de nuevo a Urvaśī.

Verse 18

ददर्श च कुरुक्षेत्रे तया संभाषितो ऽप्ययम् / गन्धर्वानुपधावेति स तच्चक्रे ऽथ ते ददुः

La vio en Kurukṣetra y también habló con ella. Al oír: «Corre hacia los gandharvas», él lo hizo; y entonces ellos le entregaron aquello.

Verse 19

अग्निस्थालीं तया राजा गतः स्वर्गं महारथः / एको ऽग्निः पूर्वमासीद्वै ऐलस्तं त्रीनकल्पयत्

Por ella (Urvaśī), el rey, gran guerrero de carros, fue al cielo llevando la agnisthālī. Antes había un solo fuego; Aila lo dispuso en tres.

Verse 20

एवंप्रभावो राजासीदैलस्तु द्विजसत्तमाः / देशे पुण्यतमे चैव महर्षिभिरलङ्कृते

Oh, excelsos dvijas: tal era el poder del rey Aila; y moraba en una región santísima, engalanada por los grandes ṛṣis.

Verse 21

राज्यं स कारयामास प्रयागे पृथिवीपतिः / उत्तरे यामुने तीरे प्रतिष्ठाने महायशाः

Aquel rey de gran fama gobernó en Prayāga; y moró en Pratiṣṭhāna, en la ribera norte del Yamunā.

Verse 22

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रोपमतेजसः / गन्धर्वलोके विदिता आयुर्द्धीमानमावसुः

Tuvo seis hijos, de fulgor semejante al de Indra; célebres en el mundo de los Gandharvas—Āyu, Dhīmān y Amāvasu.

Verse 23

विश्वावसुः श्रतायुश्च घृतायुश्चोवर्शीसुताः / अमाव सोस्तु वै जाते भीमो राजाथ विश्वचित्

Viśvāvasu, Śratāyu y Ghṛtāyu fueron hijos de Varśī; de Amāvasu nació el rey Bhīma, y después Viśvacit.

Verse 24

श्रीमान्भीमस्य दायादो राजासीत्काञ्चनप्रभः / विद्वांस्तु काञ्चनस्यापि सुहोत्रो ऽभून्महाबल

El ilustre heredero de Bhīma fue el rey Kāñcanaprabha; y de Kāñcana nació Suhotra, sabio y de gran fuerza.

Verse 25

सुहोत्रस्याभवज्जह्नुः केशिनीगर्भसंभवः / प्रतिगत्य ततो गङ्गा वितते य५कर्मणि

De Suhotra nació Jahnu, concebido en el seno de Keśinī; y entonces el Gaṅgā regresó, cuando se extendió la obra del yajña.

Verse 26

सादयामास तं देशं भाविनोर्ऽथस्य दर्शनात् / गङ्गया प्लावितं दृष्ट्वा यज्ञवाटं समन्ततः

Al ver la señal de lo que habría de acontecer, aquietó aquella región; y, al contemplar el recinto del yajña anegado por el Ganges por doquier.

Verse 27

सौहोत्रिरपि संक्रुद्धो गङ्गां राजा द्विजोत्तमाः / तदाराजर्षिणा पीतां गङ्गां दृष्ट्वा सुरर्षयः

¡Oh rey! También Sauhotri, el más excelso de los brahmanes, se airó contra el Ganges; y los rishis celestes, al ver al Ganges bebido por el rajarshi, quedaron atónitos.

Verse 28

उपनिन्युर्महाभागा दुहितृत्वेन जाह्नवीम् / यौवनाश्वस्य पौत्रीं तु कावेरीं जह्नुरावहत्

Los bienaventurados aceptaron a Jāhnavī (el Ganges) como hija; y Jahnu trajo consigo a Kaverī, nieta de Yauvanāśva.

Verse 29

युवनाश्वस्य शापेन गङ्गार्द्धेन विनिर्ममे / कावेरीं सरितां श्रेष्ठ जह्नुभार्यामनिन्दिताम्

Por la maldición de Yauvanāśva, de la mitad del Ganges fue formada Kaverī: la más excelsa de los ríos y la irreprochable esposa de Jahnu.

Verse 30

जह्नुस्तु दयितं पुत्रं सुनहं नाम धार्मिकम् / कावेर्यां जनयामास अजकस्तस्य चात्मजः

Jahnu engendró en Kaverī a su amado hijo, el virtuoso Sunaha; y el hijo de éste fue Ajaka.

Verse 31

अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महायशाः / बभूव मृग शीलः सुशस्तस्यात्मजः स्मृतः

El heredero de Ajaka fue Balākāśva, de gran renombre. Tenía naturaleza de ciervo y es recordado como hijo de Suśasta.

Verse 32

कुशपुत्रा बभूवुश्च चत्वारो देववर्चसः / कुशांबः कुशानाभश्च अमूर्तरयमो वसुः

Kuśa tuvo cuatro hijos, resplandecientes como los dioses: Kuśāṃba, Kuśānābha, Amūrtarayama y Vasu.

Verse 33

कुशिकस्तु तपस्तेपे पुत्रार्थी राजसत्तमः / पूर्णे वर्षसहस्रे वै शतक्रतुरपश्यत

Kuśika, el mejor de los reyes, practicó austeridades deseando un hijo. Al cumplirse mil años, vio a Śatakratu (Indra).

Verse 34

तमुग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः / समर्थः पुत्रजनने स्वयमेवास्य शाश्वतः

Al ver aquella austera penitencia, Sahasrākṣa Purandara (Indra) determinó que él mismo, el eterno, podía nacer como su hijo.

Verse 35

पुत्रत्वं कल्पयामास स्वयमेव पुरन्दरः / गाधिर्नामाभवत्पुत्रः कौशिकः पाकशासनः

Purandara (Indra) dispuso por sí mismo su condición de hijo. Así, en la estirpe de Kauśika nació un hijo llamado Gādhi: él era Pākaśāsana (Indra).

Verse 36

पौरुकुत्स्यभवद्भार्या गाधेस्तस्यामजायत / पूर्वं कन्या महाभागा नाम्ना सत्यवती शुभा

La esposa de Paurukutsya llegó a ser la consorte de Gādhi; de su seno nació primero una doncella muy afortunada, de nombre Satyavatī, auspiciosa y pura.

Verse 37

तां गाधिः पुत्रकामाय ऋचीकाय ददौ प्रभुः / तस्याः प्रीतस्तु वै भर्त्ता भार्गवो भृगुनन्दनः

Deseando un hijo, el señor Gādhi la entregó a Ṛcīka; y Ṛcīka, el Bhārgava, vástago de Bhṛgu, como esposo quedó muy complacido.

Verse 38

पुत्रार्थे साधयामास चरुं गाधेस्तथैव च / अथावोचत्प्रियां तत्र ऋचीको भार्गवस्तदा

Por un hijo, él preparó el caru, y también otro para Gādhi; entonces allí Ṛcīka, el Bhārgava, habló a su amada.

Verse 39

उपभोज्यश्चरुरयं त्वया मात्रा च ते शुभा / तस्या जनिष्यते पुत्रो दीप्तिमान्क्षत्त्रियर्षभः

Este caru debes comerlo tú y tu madre auspiciosa; de ello nacerá un hijo resplandeciente, el mejor entre los kṣatriyas.

Verse 40

अजेयः क्षत्त्रियैर्युद्धे क्षत्रियर्षभसूदनः / तवापि पुत्रं कल्याणि धृतिमन्तं तपोधनम्

En la guerra será invencible para los kṣatriyas, destructor de los mejores kṣatriyas; y tú también, oh bienaventurada, tendrás un hijo firme, rico en tesoro de austeridad.

Verse 41

शमात्मकं द्विजश्रेष्ठं चरुरेष विधास्यति / एवमुक्त्वा तु तां भार्यामृचीको भृगुनन्दनः

Ṛcīka, el hijo de Bhṛgu, dijo a su esposa: «Este caru hará nacer al más excelso de los dos veces nacidos, de ánimo sereno». Así habló.

Verse 42

तपस्यभिरतो नित्यमरण्यं प्रविशेश ह / गाधिः सदारस्तु तदा ऋचीकाश्रममभ्यगात्

Entregado siempre a la austeridad, entró en el bosque. Entonces el rey Gādhi, con su esposa, llegó al āśrama de Ṛcīka.

Verse 43

तीर्थयात्राप्रसंगेन सुतां द्रष्टुं नरेश्वरः / चरुद्वयं गृहीत्वा तु ऋषेः स्त्यवती तदा

Con motivo de una peregrinación a los tīrtha, el soberano vino a ver a su hija. Entonces Satyavatī tomó los dos caru dados por el ṛṣi.

Verse 44

भर्तुर्वचनमव्यग्रा हृष्टा मात्रे न्यवेदयत् / माता तु तस्यै दैवैन दुहित्रे स्वचरुं ददौ

Al oír las palabras de su esposo, ella, sin turbación y gozosa, se lo comunicó a su madre. Pero por designio del destino, la madre dio a la hija su propio caru.

Verse 45

तस्याश्चरुमथाज्ञानादात्मनः सा चकार ह / अथ सत्यवती गर्भं क्षत्रियान्तकरं शुभम्

Por ignorancia, ella tomó aquel caru para sí. Entonces Satyavatī concibió un vientre auspicioso, destinado a poner fin a los kṣatriya.

Verse 46

धारयामास दीप्तेन वपुषा घोरदर्शना / तामृचीकस्ततो दृष्ट्वा योगेनाप्यवमृश्य च

La mujer de aspecto terrible sostuvo un cuerpo resplandeciente. Entonces Rucika, al verla, reflexionó también mediante el poder del yoga.

Verse 47

तदाब्रवीद्द्विजश्रेष्ठः स्वां भार्यां वरवर्णिनीम् / मात्रासि वञ्चिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना

Entonces el mejor de los brahmanes dijo a su esposa de hermosa tez: «Oh bienamada, por el intercambio del caru has sido engañada por tu madre».

Verse 48

जनिष्यति हि पुत्रस्ते क्रूरकर्मातिदारुमः / माता जनिष्यते चापि तथा भूतं तपोधनम्

En verdad, tu hijo nacerá de actos crueles y de extrema fiereza; y tu madre, asimismo, dará a luz a un hijo rico en austeridad, tesoro de tapas.

Verse 49

विश्वं हि ब्रह्मतपसा मया तत्र समर्पितम् / एवमुक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदा

Pues con la austeridad brahmánica he ofrecido allí el universo entero. Dicho esto por su esposo, la muy afortunada Satyavatī entonces…

Verse 50

प्रसादयामास पतिं सुतो मे नेदृशो भवेत् / ब्राह्मणापसदस्त्वत्त इत्युक्तो मुनिमब्रवीत्

Ella procuró aplacar a su esposo: «Que mi hijo no sea así; por tu causa será llamado el más vil entre los brahmanes». Dicho esto, suplicó al sabio muni.

Verse 51

नैव संकल्पितः कामो मया भद्रे तथा त्वया / उग्रकर्मा भवेत्पुत्रः पितुर्मातुश्च कारणात्

Oh Bhadré, ni yo ni tú concebimos tal deseo; mas por causa del padre y de la madre, el hijo puede volverse de obras terribles.

Verse 52

पुनः सत्यवती वाक्यमेवमुक्ताब्रवीदिदम् / इच्छंल्लोकानपि मुने सृजेथाः किं पुनः सुतम्

Entonces Satyavatī volvió a decir: «Oh sabio, si lo deseas, puedes crear incluso los mundos; ¿cuánto más un hijo?»

Verse 53

शमात्मकमृजुं भर्त्तः पुत्रं मे दातुमर्हसि / काममेवंविधः पौत्रो मम स्यात्तव सुव्रत

Oh esposo, eres digno de darme un hijo de ánimo sereno y de naturaleza suave; oh de voto puro, deseo que de ti me venga un nieto así.

Verse 54

यद्यन्यथा न सक्यं वै कर्तुंमेवं द्विजोत्तम / ततः प्रसादमकरोत्स तस्यास्तपसो बलात्

Oh el mejor de los nacidos dos veces, si no es posible hacerlo de otro modo, entonces él otorgó su gracia, movido por la fuerza de su austeridad.

Verse 55

पुत्रे नास्ति विशेषो मे पौत्रे वा वरवर्णिनि / त्वया यथोक्तं वचनं तथा भद्रेभविष्यति

Oh mujer de hermosa tez, para mí no hay diferencia entre hijo y nieto; oh Bhadré, tal como has dicho, así será.

Verse 56

तस्मात्सत्यवती पुत्रं जनयामास भार्गवम् / तपस्यभिरतं दान्तं जमदग्निं शमात्मकम्

Por ello Satyavatī dio a luz al hijo bhārgava, Jamadagni: entregado a la austeridad, dominado, disciplinado y de naturaleza apacible.

Verse 57

भृगोश्चरुविपर्यासे रौद्रवैष्णवयोः पुरा / जमनाद्वैष्णवस्याग्नेर्जमदग्निरजायत

Antaño, en el trastorno del caru de Bhṛgu, en el episodio de los fuegos Raudra y Vaiṣṇava, del avivamiento del fuego vaiṣṇava nació Jamadagni.

Verse 59

विश्वामित्रं तु दायादं गाधिः कुशिकनन्दनः / प्राप्य ब्रह्मर्षिसमतां जगाम ब्रह्मणा वृतः ६६।५८// सा हि सत्यवती पुण्या सत्यव्रतपरायणा / कौशिकी तु समाख्याता प्रवृत्तेयं महानदी

Gādhi, hijo de Kuśika, al obtener a Viśvāmitra como heredero, alcanzó la condición de brahmarṣi y, amparado por Brahmā, llegó al destino supremo. Aquella santa Satyavatī, firme en el voto de la verdad, hizo brotar la gran corriente llamada Kauśikī.

Verse 60

परिस्रुता महाभागा कौशिकी सरितां वरा / इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रेणुको नाम पार्थिवः

La bienaventurada Kauśikī, que corre sin cesar, es la mejor entre los ríos. De la estirpe de Ikṣvāku nació un rey llamado Reṇuka.

Verse 61

तस्य कन्या महाभागा कमली नाम रेणुका / रेणुकायां कमल्यां तु तपोधृतिसमाधिना

Su hija, muy afortunada, fue Reṇukā, también llamada Kamalī. En esa Reṇukā-Kamalī, por la ascesis, la firmeza y el samādhi, (las virtudes excelsas) quedaron asentadas.

Verse 62

आर्चीको जनयामाम जमदग्निः सुदारुणम् / सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदस्य पारगम्

Ārcīka engendró a Jamadagni, de fulgor temible, el más excelso, consumado en todas las ciencias y consumado en el Dhanurveda.

Verse 63

रामं क्षत्त्रियहन्तारं प्रदीप्तमिव पावकम् / और्वस्यैवमृचीकस्य सत्यवत्यां महामनाः

De Satyavatī, esposa de Ṛcīka del linaje de Aurva, nació Rāma, de gran ánimo: destructor de los kṣatriyas, ardiente como el fuego encendido.

Verse 64

जमदग्निस्तपोवीर्याज्जज्ञे ब्रह्मविदां वरः / मध्यमश्च शुनःशेफः शुनः पुच्छः कनिष्ठकः

Por la fuerza de la ascesis nació Jamadagni, el mejor entre los conocedores de Brahman. El hijo mediano fue Śunaḥśepha; el menor, Śunaḥpuccha.

Verse 65

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा नाम्ना विश्वरथः स्मृतः / जज्ञे भृगुप्रसादेन कौशिकान्वयवर्द्धनः

Viśvāmitra, de alma justa, es recordado también con el nombre de Viśvaratha. Por la gracia de Bhṛgu nació y acrecentó el linaje de los Kauśika.

Verse 66

विश्वामित्रस्य पुत्रस्तु शुनःशेफो ऽभवन्मुनिः / हरिश्चन्द्रस्य यज्ञे तु पशुत्वे नियतः स वै

El hijo de Viśvāmitra, Śunaḥśepha, llegó a ser un muni. En el sacrificio de Hariścandra, en verdad fue destinado como víctima animal.

Verse 67

देवैर्दत्तः शुनःशेफो विश्वामित्राय वै पुनः / देवैर्दत्तः स वै यस्माद्देवरातस्ततो ऽभवत्

Śunaḥśepha, otorgado por los dioses, fue de nuevo entregado a Viśvāmitra. Y porque era don de los devas, por eso se llamó Devarāta.

Verse 68

विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः / मधुच्छन्दादयश्चैव कृतदेवौ ध्रुवाष्टकौ

Entre los hijos de Viśvāmitra, Śunaḥśepha es recordado como el primogénito. También se mencionan Madhucchanda y otros, así como Kṛtadeva, Dhruva y Aṣṭaka.

Verse 69

कच्छपः पूरणश्चैव विश्वामित्रसुतास्तु वै / तेषाङ्गोत्राणि बहुधा कौशिकानां महात्मनाम्

Kacchapa y Pūraṇa también fueron hijos de Viśvāmitra. Los gotras de aquellos magnánimos Kauśika se diversificaron en muchas ramas.

Verse 70

पार्थिवा देवराताश्च जाज्ञवल्क्याः समर्पणाः / उदुंबराश्च वातड्यास्तलकायनचान्द्रवाः

Parthiva, Devarāta, Jājñavalkya, Samarpaṇa, Udumbara, Vātaḍya, Talakāyana y Cāndrava: tales son las ramas (de gotra) mencionadas.

Verse 71

लोहिण्यो रेणवस्छैव तथा कारिषवः स्मृताः / बभ्रवः पणिनस्छैव ध्यानजप्यास्तथैव च

También se recuerdan Lohiṇya, Reṇava y Kāriṣava; y asimismo Babhrava, Paṇina y Dhyānajapya como otras (ramas).

Verse 72

श्यामायना हिरण्याक्षाः सांकृता गालवाः स्मृताः / देवला यामदूताश्च शालङ्कायनबाष्कलाः

Śyāmāyana, Hiraṇyākṣa, Sāṃkṛta y Gālava son recordados como linajes célebres. También se mencionan a Devala, a los mensajeros de Yama y a Śālaṅkāyana-Bāṣkala.

Verse 74

लालाढ्या बादराश्चान्ये विश्वामित्रस्य धीमतः / ऋष्यन्तरविवाह्यास्ते बहबः कौशिकाः स्मृताः // ६५।७३// कौशिकाः सौश्रुताश्चैव तथान्ये सैन्धवायनाः / योगेश्वरस्य पुण्यस्य बह्मर्षेः कौशिकस्य वै / विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः

Otros hijos del sabio Viśvāmitra fueron Lālāḍhya y Bādara; eran aptos para enlazarse en la estirpe de Ṛṣyantara, y muchos fueron recordados con el nombre de “Kauśika”. Hubo también Kauśika, Sauśruta y otros llamados Saindhavāyana. Entre los hijos de Viśvāmitra—el santo brahmarṣi Kauśika, señor del yoga—Śunaḥśepha es tenido por el primogénito.

Verse 75

दृषद्वती सुतश्चापि विश्वामित्रात्तथाष्टकः / अष्टकस्य सुतो लौहिः प्रोक्तो जह्नुगणो मया

De Viśvāmitra nació también Aṣṭaka, hijo de Dṛṣadvatī. El hijo de Aṣṭaka fue Lauhi; a éste lo he declarado como del linaje de Jahnu.

Verse 76

ऋषय ऊचुः किंलक्षणेन धर्मेण तपसेह श्रुतेन वा

Los ṛṣi dijeron: «¿Por qué dharma, con qué signo; por qué austeridad; o por qué saber de la śruti (se alcanza esto)?»

Verse 77

ब्राह्मण्यं समनुप्राप्तं विश्वामित्रादिभिर्नृपैः / येनयेनाभिधानेन ब्राह्मण्यं क्षत्रिया गताः

Reyes como Viśvāmitra alcanzaron plenamente la condición de brāhmaṇa. ¿Con qué nombre y por qué vía los kṣatriya llegaron a la brāhmanidad? (Decidlo).

Verse 78

विशेषं ज्ञातुमिच्छामि तपसो दानतस्तथा / एवमुक्तस्ततो वाक्यमब्रवीदिदमर्थवत्

Deseo conocer la distinción especial entre la austeridad y la dádiva. Dicho esto, él pronunció entonces palabras llenas de sentido.

Verse 79

अन्यायोपगतैर्द्रव्यैराहूय द्विजसत्तमान् / धर्माभिकाङ्क्षी यजते न धर्मफलमश्नुते

Quien, con bienes obtenidos por injusticia, convoca a los mejores dvijas y celebra un sacrificio deseando el dharma, no alcanza el fruto del dharma.

Verse 80

जपं कृत्वा तथा तीव्रं धनलोभान्निरङ्कुशः / रागमोहान्वितो ह्यन्ते पावनार्थं ददाति यः

Aquel que, sin freno por codicia de riqueza, realiza un japa severo y, poseído por apego y engaño, al final da limosna sólo para purificarse—

Verse 81

तेन दत्तानि दानानि ह्यफलानि भवन्त्युत / तस्य धर्मप्रवृत्तस्य हिंसकस्य दुरात्मनः

Las dádivas ofrecidas por ese de alma torcida, violento y que aparenta seguir el dharma, se vuelven ciertamente estériles.

Verse 82

एवं लब्ध्वा धने मोहाद्ददतो यजतश्च ह / संक्लिष्टं कर्मणा दानं न तिष्ठति दुरात्मनः

Así, aunque obtenga riqueza y, por ilusión, dé limosna y celebre sacrificios, la dádiva manchada por su karma no perdura en el malvado.

Verse 83

न्यायागतानां द्रव्याणां तीर्थं संप्रतिपादनम् / कामाननभि संधाय यजते च ददाति च

Las riquezas obtenidas con justicia deben ofrecerse debidamente en los lugares de peregrinación. Sin atarse al deseo, él celebra el sacrificio y también da limosna.

Verse 84

स दानफलमाप्नोति तच्च दानं सुखोदयम् / दानेन भोगानाप्नोति स्वर्गं सत्येन गच्छति

Él alcanza el fruto de la dádiva, y esa dádiva hace nacer la dicha. Con el dar obtiene gozos; con la verdad llega al cielo.

Verse 85

तपसा तु सुतप्तेन लोकान्विष्टभ्य तिष्ठति / सत्यं तु तपसः श्रेयस्तस्माज्ज्ञानं गुरु स्मृतम्

Con la ascesis bien ardida, él se mantiene firme sosteniendo los mundos. Pero la verdad es más excelente que la ascesis; por eso el conocimiento es recordado como maestro.

Verse 86

श्रूयते हि तपस्सिद्धाः क्षत्त्रोपेता द्विजातयः / विश्वामित्रो नरपतिर्मान्धाता संकृतिः कपिः

Se oye que hubo nacidos dos veces, ligados al linaje kṣatriya, que alcanzaron perfección por la ascesis: Viśvāmitra, el rey Māndhātā, Saṃkṛti y Kapi.

Verse 87

काश्यश्च पुरुकुत्सश्च शलो गृत्समदः प्रभुः / आर्ष्टिषेणो ऽजमीढश्च भार्गव्योमस्तथैव च

Asimismo, Kāśya, Purukutsa, Śala, el venerable Gṛtsamada, Ārṣṭiṣeṇa, Ajamīḍha y Bhārgavyoma también son mencionados como logrados por la ascesis.

Verse 88

कक्षीवांश्चैवौशिजश्च नृपश्च शिशिरस्तथा / रथान्तरः शौनकश्च विष्णुवृद्धादयो नृपाः

Kakṣīvān, Auśija, el rey Śiśira, Rathāntara, Śaunaka y Viṣṇuvṛddha, entre otros, fueron soberanos ilustres.

Verse 89

क्षत्रोपेताः स्मृता ह्येते तपसा ऋषितां गताः / एते राजर्षयः सर्वे सिद्धिं तु महतीं गताः

Se les recuerda como dotados de virtud kṣatriya; por la austeridad alcanzaron la condición de ṛṣi. Todos estos rājarṣi lograron una gran perfección espiritual.

Verse 90

अत ज्ञर्ध्वं प्रवक्ष्यामि आयोर्वंशं महात्मनः

Ahora expondré la estirpe del magnánimo Āyu.