Adhyaya 60

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते तृतीय उपोद्धातपादे वैवस्वतोत्पत्तिर्नामैकोनषष्टितमोध्यायः // ५९// सूत उवाच ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे दैवतैः सह / वैवस्वताय महते पृथिवीराज्यमादिशत्

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en el tercer proemio proclamado por Vāyu, el capítulo quincuagésimo noveno se titula «El origen de Vaivasvata». Dijo Sūta: cuando hubo pasado el manvantara de Cākṣuṣa, junto con los dioses se confirió al gran Vaivasvata el reino de la Tierra.

Verse 2

तस्माद्वैवस्वतात्पुत्रा जज्ञिरे दश तत्समाः / इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेवच

De aquel Vaivasvata nacieron diez hijos de igual valía: Ikṣvāku, Nṛga, Dhṛṣṭa y también Śaryāti.

Verse 3

नरिष्यन्तस्तथा प्रांशुर्नाभागो दिष्ट एव च / करूषश्च पृषध्रश्च नवैते मानवाः स्मृताः

Nariṣyanta, Prāṃśu, Nābhāga, Diṣṭa, Karūṣa y Pṛṣadhra: a estos nueve se les recuerda como ‘Mānava’.

Verse 4

ब्रह्मणा तु मनुः पूर्वं चोदितस्तु प्रबोधितम् / यष्टुं प्रजक्रमे कामं हयमेधेन भूपतिः

Manu, antes exhortado y despertado por Brahmā, aquel señor de la tierra, comenzó, según su deseo, a celebrar el sacrificio del Aśvamedha.

Verse 5

अथाकरोत्पुत्रकामः परामिष्टिं प्रजापतिः / मित्रावरुणयोरंशे अनलाहुतिमेव यत्

Luego, deseoso de un hijo, Prajāpati realizó la suprema iṣṭi: la ofrenda de āhuti en el fuego para la porción de Mitra y Varuṇa.

Verse 6

तत्र दिव्यांबरधरा दिव्याभरणभूषिता / दिव्यासंहनना चैव इला जज्ञ इति श्रुतम्

Allí nació Ilā, vestida con ropajes divinos, adornada con joyas celestiales y de porte sublime; así se ha oído en la tradición sagrada.

Verse 7

तामिलेत्यथ होवाच मनुर्दण्डधरस्ततः / अनुगच्छस्व भद्रं ते तमिला प्रत्युवाच ह

Entonces Manu, portador del bastón, la llamó “Ilā” y dijo: “Sígueme; que te sea propicio.” Entonces Tamilā respondió.

Verse 8

धर्मयुक्तमिदं वाक्यं पुत्रकामं प्रजापतिम् / मित्रावरुणयोरंशे जातास्मि वदतां वर

Estas palabras están acordes con el dharma. Oh excelso en el hablar, al Prajāpati que anhela un hijo le digo: he nacido de la porción de Mitra y Varuṇa.

Verse 9

तयोः सकाशं यास्यामि मातो धर्मो हतो वधीत् / एवमुक्त्वा पुनर्देवी तयोरन्तिकमागमत्

“Madre, iré ante esos dos, para que el dharma no sea quebrantado.” Dicho esto, la Diosa volvió a acercarse a ellos.

Verse 10

गत्वान्तिकं वरारोहा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् / अंशे ऽस्मिन्युवयोर्जाता देवौ किं करवाणि वाम्

Al acercarse, la doncella de noble hermosura, con las manos juntas, dijo: “Oh dioses, he nacido de la porción de ambos; ¿qué he de hacer por vosotros?”

Verse 11

मनुनैवाहमुक्तास्मि अनुगच्छस्व मामिति / तथा तु ब्रुवतीं साध्वीमिडामाश्रित्य तावुभौ

Manu me había dicho: «Sígueme». Y mientras la virtuosa Iḍā hablaba así, ambos se acogieron a ella y permanecieron juntos.

Verse 12

देवौ च मित्रावरुणाविदं वचनमूचतुः / अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयोण दमेन च

Entonces los dioses Mitra y Varuṇa pronunciaron estas palabras: «Oh conocedora del dharma, por tu reverencia y tu dominio de ti misma».

Verse 13

सत्येन चैव सुश्रोणि प्रीतौ स्वौ वरवर्णिनि / आवयोस्त्वं महाभागे ख्यातिं कन्ये प्रयास्यसि

Oh de grácil cintura, oh de hermosura excelsa: por tu verdad, ambos quedamos complacidos. Oh doncella muy afortunada, por nosotros alcanzarás renombre.

Verse 14

सुद्युम्न इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु पूजितः / जगत्प्रियो धर्मशीलो मनोर्वंशविवर्द्धनः

Será célebre con el nombre de «Sudyumna», venerado en los tres mundos; amado por el universo, de naturaleza justa, y acrecentador del linaje de Manu.

Verse 15

मानवः स तु सुद्युम्नः स्त्रीभावमगमत्प्रभुः / सा तु देवी वरं लब्ध्वा निवृत्ता पितरं प्रति

Aquel Sudyumna, señor entre los hombres, entró en condición de mujer. Y la diosa, tras obtener el don, regresó hacia su padre.

Verse 16

बुधेनोत्तरमासाद्य मैथुनायोपमन्त्रिता / सोमपुत्राद्बुधाच्चास्यामैलो जज्ञे पुरूखाः

Al llegar ella a Budha por la región del norte, fue invitada a la unión. De Budha, hijo de Soma, nació en su seno Purūrava, llamado Aila.

Verse 17

बुधात्सा जनयित्वा तु सुद्युम्नत्वं पुनर्गताः / सुद्युम्नस्य तु दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः

Tras engendrar un hijo de Budha, ella volvió a la condición de Sudyumna. Y Sudyumna tuvo tres herederos, sumamente virtuosos en el Dharma.

Verse 18

उत्कलश्च गयश्चैव विनतश्च तथैव च / उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनतस्यापि पश्चिमम्

Los tres fueron Utkala, Gaya y Vinata. El reino de Utkala se llamó ‘Utkala’, y el de Vinata estuvo también en la región occidental.

Verse 19

दिक्पूर्वा तस्य राजर्षेर्गयस्य तु गया पुरी / प्रविष्टेतु मनौ तस्मिन्प्रजाः सृष्ट्वा दिवाकरम्

Al oriente de aquel rajarishi Gaya estaba la ciudad de Gaya. Y cuando él entró en Manu, creó a las criaturas y estableció a Divākara, el Sol.

Verse 20

दशधा तदधात्क्षत्त्रमकरोत्पृथिवीमिमाम् / इक्ष्वाकुरेव दायादो भागं दशममाप्तवान्

Él dividió en diez partes el poder kshatriya sobre esta tierra. Y el heredero de Ikṣvāku obtuvo la décima porción.

Verse 21

कन्याभावत्तु सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् / वसिष्ठवचनाच्चासीत्प्रतिष्ठाने महाद्युतिः

Por hallarse en condición de doncella, Sudyumna no obtuvo parte alguna; mas por la palabra de Vasiṣṭha quedó en Pratiṣṭhāna, resplandeciente de gran fulgor.

Verse 22

प्रतिष्ठां धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः / एतच्छ्रुत्वा तु ऋषयः पप्रच्छुः सूतजं प्रति / मानवः स तु सुद्यम्नः स्त्रीभावमगमत्कथम्

Al oír acerca de Pratiṣṭhāna del Dharmarāja, el magnánimo Sudyumna, los ṛṣis preguntaron al hijo de Sūta: ¿cómo llegó aquel hombre, Sudyumna, al estado de mujer?

Verse 23

सूत उवाच पुरा महेश्वरं द्रष्टुं कुमारास्सनकादयः / इलावृतं समाजग्मुर्ददृशुर्वृषभध्वजम्

Sūta dijo: En tiempos antiguos, los Kumāras, Sanaka y los demás, fueron a Ilāvṛta para contemplar a Maheśvara, y vieron a Śiva, el de la enseña del toro.

Verse 24

उमया रममाणं तं विलोक्य पिहितेस्थले / प्रतिजग्मुस्ततः सर्वे व्रीडिताभूच्छिवाप्यथ

Al ver a Śiva gozando con Umā en aquel lugar oculto, todos se retiraron; y entonces Śiva también se sintió avergonzado.

Verse 25

प्रोवाच वचनं देवी प्रियहेतोः प्रियं प्रिया / इमं ममाश्रमं देव यः पुमान्सं प्रवेक्ष्यति

La Diosa, la amada, pronunció palabras gratas por causa del amor: “¡Oh Deva! Cualquier varón que entre en este mi āśrama…”

Verse 26

भविष्यति ध्रुवं नारी स तुल्याप्सरसां शुभा / तत्र सर्वाणि भूतानि पिशाचाः पशवश्च ये

Esa mujer, sin duda, será auspiciosa y hermosa, igual a las apsaras. Allí se congregarán todos los seres: bhūtas, piśācas y cuantos animales haya.

Verse 27

स्त्रीभूताः सहरुद्रेण क्रोडन्त्यप्सरसो यथा / उमावनं प्रविष्टस्तु स राजा मृगयां गतः

Convertidos en mujeres, jugueteaban con Rudra como si fueran apsaras. Y aquel rey, salido de caza, entró en el bosque de Umā.

Verse 28

पिशाचैः सह भूतैस्तु रुद्रे स्त्रीभावमास्थिते / तस्मात्सराजा सुद्युम्नः स्त्रीभावं लब्धवान्पुनः / महादेवप्रसादाच्च मानवत्वमवाप्तवान्

Cuando Rudra asumió el estado femenino junto con bhūtas y piśācas, por esa causa el rey Sudyumna recobró de nuevo la condición de mujer; y por la gracia de Mahādeva alcanzó también otra vez la condición humana.