Adhyaya 32

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३१// वसिष्ठ उवाच ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा स प्रणम्य जगद्गुरुम् / प्रसन्नचेताः सुभृशं शिवलोकं जगाम ह

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección media proclamada por Vāyu, en el tercer Upoddhāta-pāda, dentro del Bhārgava-carita, concluye el capítulo trigésimo primero. Dijo Vasiṣṭha: Al oír las palabras de Brahmā, él se postró ante el Maestro del mundo; con el corazón muy complacido, partió hacia Śivaloka.

Verse 2

लक्षयोजनमूर्द्ध्वं च ब्रह्मलोका द्विलक्षणम् / अथनिर्वचनीयं च योगिगम्यं परात्परम्

Dos lakṣas de yojanas por encima de Brahmaloka se halla ese mundo. Es indecible, accesible sólo a los yoguis, y más allá de lo supremo.

Verse 3

वैकुण्ठो दक्षिणे यस्माद्गौरीलोकश्च वामतः / यदधो ध्रुवलोकश्च सर्वलोकपरस्तु सः

A su derecha está Vaikuṇṭha y a su izquierda el mundo de Gaurī; y por debajo se halla Dhruvaloka. Mas ese reino está más allá de todos los mundos.

Verse 4

तपोवीर्यगती रामः शिवलोकं ददर्श च / उपमानेन रहितं नानाकौतुकसंयुतम्

Con el impulso de su austeridad y su vigor, Rāma contempló Śivaloka: un reino sin comparación, colmado de múltiples maravillas.

Verse 5

वसंति यत्र योगीन्द्राः सिद्धाः पाशुपताः शुभाः / कोटिकल्पतपः पुण्याः शान्ता निर्मत्सरा जनाः

Allí moran los señores de los yoguis, los siddhas y los auspiciosos pāśupatas; seres santos por la ascesis de miríadas de kalpas, serenos y sin envidia.

Verse 6

पारिजातमुखैर्वृक्षैः शोभितं कामधेनुभिः / योगेन योगिना सृष्टं स्वेच्छया शङ्करेण हि

Engalanado con árboles como el pārijāta y colmado de kāmadhenus; fue creado por el Yogui Śaṅkara, por su propia voluntad, mediante el poder del yoga.

Verse 7

शिल्पिनां गुरुणा स्वप्ने न दृष्टं निश्वकर्मणा / सरोवरशतैर्दिव्यैः पद्मरागविराजितैः

Ni siquiera Viśvakarmā, maestro de los artesanos, lo vio aun en sueños; resplandece con centenares de estanques divinos, fulgentes de gemas padmarāga.

Verse 8

शोभितं चातिरम्यं च संयुक्तं मणिवेदिभिः / सुवर्णरत्नरचितप्राकारेण समावृतम्

Es espléndido y sumamente encantador, provisto de altares de gemas; y está cercado por una muralla labrada con oro y piedras preciosas.

Verse 9

अत्यूर्द्ध्वमंबरस्पर्शि स्वच्छं क्षीरनिभंपरम् / चतुर्द्वारसमायुक्तं शोभितं मणिवेदिभिः

Es altísimo, como si tocara el cielo, puro y resplandeciente cual leche; provisto de cuatro puertas y engalanado con altares de gemas.

Verse 10

रक्तसोपानयुक्तैश्च रत्नस्तंभकपाटकैः / नानाचित्रविचित्रैश्च शोभितैः सुमनोहरैः

Con escalinatas rojizas, columnas y batientes engastados de gemas, adornado con pinturas de múltiples y variadas formas, era sumamente hermoso y cautivador.

Verse 11

तन्मधये भवनं रम्यं सिंहद्वारोपशोभितम् / ददर्शरामो धर्मात्मा विचित्रमिव संगतः

En medio había un palacio encantador, embellecido por una puerta de leones; el virtuoso Rama lo contempló como si estuviera colmado de maravillas.

Verse 12

तत्र स्थितौ द्वार पालौ ददर्शातिभयङ्करौ / महाकरालदन्तास्यौ विकृतारक्तलोचनौ

Allí vio a dos guardianes de la puerta, terriblemente espantosos: de bocas con enormes colmillos feroces y ojos deformes, rojos como sangre.

Verse 13

दग्धशैलप्रतीकाशौ महाबलपराक्रमौ / विभूतिभूषिताङ्गौ च व्याघ्रचर्मांबरौ च तौ

Ambos resplandecían como una montaña calcinada, de gran fuerza y valentía; sus cuerpos estaban ungidos con vibhūti y vestían piel de tigre como manto.

Verse 14

त्रिशूलपट्टिशधरौ ज्वलन्तौ ब्रह्मतेजसा / तौ दृष्ट्वा मनसा भीतः किञ्चिदाह विनीतवत्

Al ver a aquellos dos, portadores de tridente y hacha, ardiendo con el fulgor del Brahman, sintió temor en su mente y dijo unas palabras con humildad.

Verse 15

नमस्करोमि वामीशौ शङ्करं द्रष्टुमागतः / ईश्वराज्ञां समादाय मामथाज्ञप्तुमर्हथ

¡Oh Vāmīśau! Me postro en reverencia; he venido para contemplar a Śaṅkara. Traigo el mandato del Señor; dignaos, pues, darme vuestra orden.

Verse 16

तौतु तद्वचनं श्रुत्वा गृहीत्वाज्ञां शिवस्य च / प्रवेष्टुमाज्ञां ददतुरीश्वरानुचरौ च तौ

Al oír sus palabras y recibir el mandato de Śiva, aquellos dos servidores del Señor le concedieron permiso para entrar.

Verse 17

स तदाज्ञामनुप्राप्य विवेशान्तः पुरं मुदा / तत्रातिरम्यां सिद्धौघैः समाकीर्णां सभां द्विजः

Obtenida la orden, el dvija entró gozoso en el recinto interior. Allí vio una asamblea sumamente hermosa, colmada de multitudes de Siddhas.

Verse 18

दृष्ट्वा विस्मयमापेदे सुगन्धबहुलां विभोः / तत्रापश्यच्छिवं शान्तं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

Al verlo, quedó sobrecogido de asombro; el ámbito del Señor rebosaba de fragancia. Allí contempló a Śiva sereno, el Trinetra, Candraśekhara coronado por la luna.

Verse 19

त्रिशूलशोभितकरं व्याघ्रचर्मवरांबरम् / विभूतिभूषिताङ्गं च नागयज्ञोपवीतिनम्

En su mano resplandecía el tridente; vestía como noble manto la piel de tigre. Su cuerpo estaba adornado con vibhūti, y una serpiente era su yajñopavīta.

Verse 20

आत्मारामं पूर्णकामं कोटिसूर्यसमप्रभम् / पञ्चाननं दशभुजं भक्तानुग्रहविग्रहम्

Él es Ātmārāma, colmado de todo deseo, resplandeciente como millones de soles; de cinco rostros y diez brazos, forma corpórea que otorga gracia a los devotos.

Verse 21

योगज्ञाने प्रब्रुवन्तं सिद्धेभ्यस्तर्कमुद्रया / स्तूयमानं च योकीन्द्रैः प्रमथप्रकरैर्मुदा

Proclama el conocimiento del yoga, instruyendo a los siddhas con el mudrā del discernimiento; y es alabado con gozo por los grandes yoguis y las huestes de pramathas.

Verse 22

भैरवैर्योगिनीभिश्च वृतं रुद्रगणैस्तथा / मूर्ध्ना नमाम तं दृष्ट्वा रामः परमया मुदा

Al verlo rodeado de Bhairavas, Yoginīs y las huestes de Rudra, Rāma, colmado de suprema alegría, inclinó la cabeza y se postró en reverencia.

Verse 23

वामभागे कार्त्तिकेयं दक्षिणे च गणेश्वरम् / नन्दीश्वरं महाकालं वीरभद्रं च तत्पुरः

A su izquierda estaba Kārttikeya, a su derecha Gaṇeśvara; y ante él se hallaban Nandīśvara, Mahākāla y Vīrabhadra.

Verse 24

क्रोडे दुर्गां शतभुजां दृष्ट्वा नत्वाथ तामपि / स्तोतुं प्रचक्रमे विद्वान्गिरा गद्गदया विभुम्

Al ver a Durgā de cien brazos sentada en el regazo, también la saludó con reverencia; luego el sabio Rāma comenzó a alabar al Señor con voz entrecortada por la emoción.

Verse 25

नमस्ये शिवमीशानं विभुं व्यापकमव्ययम् / भुजङ्गभूषणं चोग्रं नृकपालस्रगुज्ज्वलम्

Me postro ante Śiva, el Señor Īśāna: el Poderoso, omnipresente e imperecedero; adornado con serpientes, terrible, y resplandeciente con una guirnalda de cráneos humanos.

Verse 26

यो विभुः सर्वलोकानां सृष्टिस्थितिविनाशकृत् / ब्रह्मादिरूपधृग्ज्येष्ठस्तं त्वां वेद कृपार्णवम्

Él es el Poderoso que realiza la creación, el sostén y la disolución de todos los mundos; el Primordial que asume formas como Brahmā y otras—oh océano de compasión, a Ti se te conoce en verdad.

Verse 27

वेदा न शक्ता यं स्तोतु मवाङ्मनसगोचरम् / ज्ञानबुद्ध्योरसाध्यं च निराकारं नमाम्यहम्

Me inclino ante el Sin Forma, a quien ni los Vedas pueden alabar; más allá de la palabra y de la mente; inalcanzable para el conocimiento y la inteligencia.

Verse 28

शक्रादयः सुरगणा ऋषयो मनवो ऽसुराः / न यं विदुर्यथातत्त्वं तं नमामि परात्परम्

Ni Śakra y las huestes de dioses, ni los ṛṣi, ni los Manu, ni los asura lo conocen según la verdad; me postro ante Aquel que está más allá de todo más allá.

Verse 29

यस्यांशांशेन सृजयन्ते लोकाः सर्वे चराचराः / लीयन्ते च पुनर्यस्मिंस्तं नमामि जगन्मयम्

De una porción de Su porción nacen todos los mundos, móviles e inmóviles, y en Él vuelven a disolverse; me postro ante Aquel que impregna el universo entero.

Verse 30

यस्येषत्कोपसंभूतो हुताशो दहते ऽखिलम् / सोर्द्ध्वलोकं सपातालं तं नमामि हरं परम्

Del leve enojo de Él nace el fuego sagrado que consume todo; Él abarca desde los mundos superiores hasta Pātāla: a ese Hara supremo yo me postro.

Verse 31

पृथ्वीपवन वह्न्यभभोनभोयज्वेन्दुभास्कराः / मूर्त्तयो ऽष्टौ जगत्पूज्यास्तं यज्ञं प्रणमाम्यहम्

Tierra, viento, fuego, aguas, éter, yajvā (forma del yajña), luna y sol: ocho manifestaciones veneradas por el mundo; a ese Yajña yo me inclino.

Verse 32

यः कालरूपो जगदादिकर्त्ता पाता पृथग्रूपधरो जगन्मयः / रर्त्ता पुना रुद्रवपुस्तथान्ते तं कालरूपं शरणं प्रपद्ये

Él, en forma de Kāla, es el creador primordial del mundo; sostén que asume múltiples formas, penetrando el universo; y al final, con cuerpo de Rudra, disuelve todo: a ese Kāla me acojo como refugio.

Verse 33

इत्येवमुक्त्वा स तु भार्गवो मुदा पषात तस्याङ्घ्रि समीप आतुरः / उत्थाप्य तं वामकरेण लीलया दध्रे तदा मूर्ध्नि करं कृपार्णवः

Dicho esto, el Bhārgava, gozoso y conmovido, cayó junto a Sus pies en busca de amparo. Entonces el Océano de compasión lo alzó con la mano izquierda, con gracia, y posó Su mano sobre su cabeza.

Verse 34

आशीर्भिरेनं ह्यभिनन्द्य सादरं निवेशयामास गणेशपूर्वतः / उवाच वामामभिवीक्ष्य चाप्युमां कृपार्द्रदृष्ट्याखिलकामपूरकः

Con bendiciones lo felicitó con respeto y lo hizo sentar ante Gaṇeśa. Luego, mirando a Vāmā Umā con ojos humedecidos de compasión, el Señor que colma todos los deseos habló.

Verse 35

शिव उवाच कस्त्वं वटो कस्यकुले प्रसूतः किं कार्यमुद्दिश्य भवानिहागतः / विनिर्द्दिशाहं तव भक्तिभावतः प्रीतः प्रदद्यां भवतो मनोगतम्

Dijo Śiva: «Oh hijo, ¿quién eres? ¿En qué linaje has nacido? ¿Con qué propósito has venido aquí? Por tu ánimo devocional estoy complacido; declara tu deseo, y te concederé lo que guardas en el corazón».

Verse 36

इत्येवमुक्तः स भृगुर्महात्मना हरेण विश्वार्त्तिहरेण सादरम् / पुनश्च नत्वा विबुधां पति गुरुं कृपासमुद्रं समुवाच सत्वरम्

Dicho esto con respeto por el gran Hari, que disipa la aflicción del mundo, Bhṛgu volvió a inclinarse ante el Señor de los dioses, el Guru, océano de compasión, y habló sin demora.

Verse 37

परशुराम उवाच भृगोश्चाहं कुले जातो जमदग्निसुतौ विभो / रामो नाम जगद्वन्द्यं त्वामहं शरणं गतः

Dijo Paraśurāma: «Oh Poderoso, he nacido en el linaje de Bhṛgu, hijo de Jamadagni. Me llamo Rāma; oh venerado por el mundo, a ti he venido en busca de refugio».

Verse 38

यत्कार्यार्थमहं नाथ तव सांनिध्यमागतः / तं प्रसाधय विश्वेश वाञ्छितं काममेव मे

Oh Señor, por ese asunto he venido a tu presencia; oh Dueño del universo, llévalo a cumplimiento: ése es mi anhelo deseado.

Verse 39

मृगयामागतस्यापि कार्त्तवीर्यस्य भूपतेः / आतिथ्यं कृतवान् देव जमदग्निः पिता मम

Oh Deva, incluso al rey Kārttavīrya, que había venido de cacería, mi padre Jamadagni le brindó la debida hospitalidad.

Verse 40

राजा तं स बलाल्लोभात्पातयामास मन्दधीः / सा धेनुस्तं मृतं दृष्ट्वा गवां लोकं जगाम ह

El rey, de mente torpe, por codicia lo derribó con violencia. La vaca sagrada, al verlo muerto, partió al mundo de las vacas.

Verse 41

राजा न शोचन्मरणं पितुर्मम निरागसः / जगाम स्वपुरं पश्चान्माता मे प्रारुदद्भृशम्

El rey no lamentó la muerte de mi padre, que era inocente. Luego regresó a su ciudad; mi madre lloró amargamente.

Verse 42

तज्ज्ञात्वा लोकवृत्तज्ञो भृगुर्नः प्रपितामहः / आजगाम महादेव ह्यहमप्यागतो वनात्

Oh Mahadeva, al saberlo, vino Bhṛgu, nuestro bisabuelo, conocedor del curso del mundo; y yo también regresé del bosque.

Verse 43

मया मह सुदुःखार्त्तान्भ्रातॄन्मात्रासहैव मे / सांत्वयित्वा स मन्त्रज्ञो ऽजीवयत्पितरं मम

Yo consolé, junto con mi madre, a mis hermanos afligidos por un dolor inmenso. Entonces, el conocedor de mantras devolvió la vida a mi padre.

Verse 44

आनागते भृगौ मातुर्दुःखेनाहं प्रकोपितः / प्रतिज्ञां कृतवान्देव सात्वयन्मातरंस्वकाम्

Antes de que llegara Bhṛgu, la pena de mi madre encendió mi ira. Oh Deva, mientras la consolaba, hice una solemne promesa.

Verse 45

त्रिःसप्तकृत्वो यदुरस्ताडितं मातुरात्मनः / तावत्संख्यमहं पृथ्वीं करिष्ये क्षत्रवर्जिताम्

Así como el pecho de Yadu fue golpeado tres veces siete veces por el propio Ser de la madre, por ese mismo número haré que la tierra quede sin kshatriyas.

Verse 46

इत्येवं परिपूर्णा मे कर्त्ता देवो जगत्पतिः / महादेवो ह्यतो नाथ त्वत्सकाणमिहागतः

Así se ha cumplido por completo mi voto. El Deva, Señor del mundo, el propio Mahadeva, oh Natha, ha llegado aquí con tus compañeros.

Verse 47

वसिष्ठ उवाच इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा दुर्गामुखं हरः / बभूवानम्रवदनस्छिन्तयानः क्षणं तदा

Vasiṣṭha dijo: Al oír aquellas palabras y ver el rostro de Durgā, Hara (Śiva) bajó el semblante y quedó pensativo por un instante.

Verse 48

एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा विस्मिता प्राहसद्भृशम् / उवाच च महाराज भार्गवं वैरसाधकम्

En ese intervalo, Durgā, asombrada, rió con fuerza y, oh Mahārāja, habló a Bhārgava, el que consumaba la enemistad.

Verse 49

तपस्विन्द्विजपुत्र क्ष्मां निर्भूपां कर्त्तुमिच्छसि / त्रिः सप्तकृत्वः कोपेन साहसस्ते महान्बटो

¡Oh asceta, hijo de un dvija! ¿Deseas dejar la tierra sin reyes? En tu ira, tres veces siete—¡grande es tu osadía, muchacho!

Verse 50

हन्तुमिच्छसि निःशस्त्रः सहस्रार्जुनमीश्वरम् / भ्रूभङ्गलीलया येन रावणो ऽपि निराकृतः

¿Deseas matar, desarmado, al Señor Sahasrārjuna, aquel que con el solo juego de fruncir las cejas rechazó incluso a Rāvaṇa?

Verse 51

तस्मै प्रदत्तं दत्तेन श्रीहरेः कवचं पुरा / शक्तिरत्यर्थवीर्या च तं कथं हन्तुमिच्छसि

Dattā le otorgó antaño la coraza de Śrī Hari, y su poder es de un vigor extraordinario; ¿cómo, pues, pretendes matarlo?

Verse 52

शङ्करः करुणासिद्धः कर्त्तुं चाप्यन्यथा विभुः / न चान्यः शङ्करात्पुत्र सत्कार्यं कर्त्तुमीश्वरः

Śaṅkara está consumado por la compasión y, siendo el Omnipotente, puede obrar también de otro modo; mas, hijo, fuera de Śaṅkara no hay otro Señor capaz de realizar la obra santa.

Verse 53

अथ देव्या अनुमतिं प्राप्य शंभुर्द्दयार्णवः / अभ्यधाद्भद्रया वाया जमदग्निसुतं विभुः

Entonces, obtenida la anuencia de la Diosa, Śambhu, océano de compasión, el Poderoso, habló al hijo de Jamadagni con palabras benéficas.

Verse 54

शिव उवाच अद्यप्रभृति विप्र त्वं मम स्कन्दसमो भव / दास्यामि मन्त्रं दिव्यं ते कवचं च महामते

Śiva dijo: «Oh vipra, desde hoy sé igual a mi Skanda. Oh de gran entendimiento, te daré un mantra divino y también una coraza protectora».

Verse 55

लीलया यत्प्रसादेन कार्त्तवीर्यं हनिष्यसि / त्रिः सप्तकृत्वो निर्भूपां महीं चापि करिष्यसि

Por la gracia lúdica de Él, darás muerte a Kārttavīrya y, veintiuna veces, dejarás la tierra sin reyes.

Verse 56

इत्युक्त्वा शङ्करस्तस्मै ददौ मन्त्रं सुदुर्लभम् / त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमाद्भुतम्

Dicho esto, Śaṅkara le otorgó un mantra rarísimo: la coraza supremamente maravillosa llamada “Victoria de los Tres Mundos”.

Verse 57

नागपाशं पाशुपतं ब्रह्मास्त्रं च सुदुर्ल्लभम् / नारायणास्त्रमाग्नेयं वायव्यं वारुणं तथा

El Nāgapāśa, el Pāśupata, el rarísimo Brahmāstra; y también el Nārāyaṇāstra, el ígneo, el del viento y el de las aguas.

Verse 58

घान्धर्वं गारुडं चैव जृंभणास्त्रं महाद्भुतम् / गदां शक्तिं च परशुं शूलं दण्डमनुत्तमम्

El arma Gāndharva, la Gāruḍa y el prodigioso Jṛmbhaṇāstra; además la maza, la lanza-śakti, el hacha paraśu, el tridente y el bastón supremo.

Verse 59

शस्त्रास्त्रग्राममखिलं प्रहृष्टः संबभूव ह / नमस्कृत्य शिवं शान्तं दुर्गां स्कन्दं गणेश्वरम्

Al recibir el conjunto entero de armas y astras, se llenó de júbilo; y, tras inclinarse, rindió homenaje a Śiva el sereno, a Durgā, a Skanda y a Gaṇeśvara.

Verse 60

परिक्रम्य ययौ रामः पुष्करं तीर्थमुत्तमम् / सिद्धं कृत्वा शिवोक्तं तु मन्त्रं कवचमुत्तमम्

Tras circunvalar en devoción, Rama fue a Puṣkara, el tirtha supremo. Hizo perfecto el mantra–kavaca excelso proclamado por Śiva.

Verse 61

साधयामास निखिलं स्वकार्यं भृगुनन्दनः / निहत्य कार्त्तवीर्यं तं ससैन्यं सकुलं मुदा / विनिवृत्तो गृहं प्रागात्पितुः स्वस्य भृगूद्वहः

El hijo de Bhṛgu consumó por completo su cometido. Tras abatir a Kārttavīrya con su ejército y su linaje entero, volvió gozoso a la casa de su padre, el excelso Bhṛgu.