Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 4

या ते प्राण प्रिया तनूर्यो ते प्राण प्रेयसी । अथो यद् भेषजं तव तस्य नो धेहि जीवसे

yā́ te prā́ṇa priyā́ tanū́r yā́ te prā́ṇa préyasī | átho yád bheṣajáṃ táva tásya no dhehi jīváse ||

That body of thine, O Prāṇa, which is dear, that, O Prāṇa, which is dearest—moreover, whatever remedy is thine, thereof do thou bestow upon us, for life.

Oh Prāṇa, ese cuerpo tuyo que te es querido, oh Prāṇa, el que te es queridísimo; y además, sea cual sea tu remedio (bheṣajá), de él concédenos, para vivir.

याwhich (female/that)
या:
Kartā (सापेक्ष-उपवाक्ये) / विशेषण-रूपेण ‘तनूः’ इत्यस्य
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Genitive) — ‘thy/your’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ते
प्राणO Prāṇa (life-breath)
प्राण:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक) < प्र + √अन् (प्राणने) (व्युत्पत्त्यर्थे)
प्रियाdear
प्रिया:
विशेषण (तनूः इत्यस्य) / Kartā-संबद्ध
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
तनूःbody, form
तनूः:
Kartā (सापेक्ष-उपवाक्ये) / विषय
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
याwhich
या:
Kartā (द्वितीय-सापेक्ष-उपवाक्ये) / विशेषण-रूपेण ‘तनूः’ (अनुक्त) इत्यस्य
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् → ते
प्राणO Prāṇa
प्राण:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
प्रेयसीdearer, more beloved
प्रेयसी:
विशेषण (तनूः इत्यस्य) / Kartā-संबद्ध
TypeAdjective
Rootप्रेयस् (प्रातिपदिक; प्रियस्य तुलनात्मक-रूपम्) → प्रेयसी (स्त्री)
अथोand also / moreover
अथो:
समुच्चय/अन्वय (discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ + उ (निपात-संयोग)
यत्whatever / that which
यत्:
विशेषण (भेषजम् इत्यस्य)
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यत्
भेषजम्remedy, medicine
भेषजम्:
Kartā (यत्-उपवाक्ये) / विषय
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तव
तस्यof that
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive) — ‘of that (remedy)’
TypePronoun/Demonstrative
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तस्य
नःto us
नः:
Sampradāna (recipient) — ‘to us’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → नः
धेहिplace, bestow
धेहि:
क्रिया (मुख्य-वाक्ये) — दान/न्यास
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
जीवसेfor (our) living, for life
जीवसे:
प्रयोजन-सम्प्रदान (purpose dative) — ‘for life’
TypeNoun (purpose-dative)
Rootजीवस् (प्रातिपदिक; ‘life’) / √जीव् (जीवने) इत्यस्मात् भाव-नाम

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Prāṇa (as healer and repository of bhesaja)

Chandas: Anuṣṭubh-like

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From tender appeal (‘dear/dearest’) to confident request for life.","listener_experience":"Compassionate urgency that resolves into reassurance.","intensity":5}