Adhyaya 150

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे युद्धजयार्णवे अयुतलक्षकोटिहोमो नामोनपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः मन्वन्तराणि अग्निर् उवाच मन्वन्तराणि वक्ष्यामि आद्याः स्वायम्भुवो मनुः अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता यमो नाम तदा सुराः

Así, en el Agni Mahāpurāṇa—dentro de la sección llamada el «Océano de la Victoria en la Batalla»—concluye el capítulo ciento cuarenta y nueve, titulado «El homa de diez mil, cien mil y diez millones (de ofrendas)». Ahora comienza el capítulo ciento cincuenta: «Los Manvantaras». Agni dijo: «Describiré los Manvantaras. El primero es Svāyambhuva Manu; sus hijos, comenzando por Agnīdhra, (gobernaron entonces), y Yama era el nombre destacado entre los dioses en aquel tiempo».

Verse 2

और्वाद्याश् च सप्तर्षय इन्द्रश् चैव शतक्रतुः पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे

En el Manvantara de Svārociṣa, los Siete Ṛṣis estaban encabezados por Aurva; Indra era Śatakratu; y los dioses eran los Pārāvatas y los Satuṣitas.

Verse 3

विपश्चित्तत्र देवेन्द्र ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्रास्तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः

Allí (en ese Manvantara) estaban Vipaścit y Devendra; y los sabios dos veces nacidos (dvija), comenzando por Ūrjastambha. Los hijos eran los Caitra y los Kimpuruṣas; y el tercer Manu fue Ottotama.

Verse 4

सुशान्तिरिन्द्रो देवाश् च सुधामाद्या वशिष्ठजाः सप्तर्षयो ऽजाद्याः पुत्राश् चतुर्थस्तामसी मनुः

Suśānti fue Indra; y los dioses fueron los que comienzan con Sudhāmā. Los Siete Ṛṣis eran hijos de Vasiṣṭha; y los hijos (de Manu) eran los que comienzan con Aja. El cuarto Manu es Tāmasa Manu.

Verse 5

स्वरूपाद्याः सुरगणाः शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरः ज्योतिर्धामादयो विप्रा नव ख्यातिमुखाः सुताः

Las huestes divinas (suragaṇa) que comienzan con Svarūpa reciben así sus nombres; entre ellas se cuentan Śikhirindra y Sureśvara. Los sabios brāhmaṇa que comienzan con Jyotirdhāman son nueve hijos, encabezados por Khyāti.

Verse 6

रैवते वितथश्चेन्द्रो अमिताभास् तथा सुराः हिरण्यरोमाद्या मुनयो बलबन्धादयः सुताः

En el Manvantara de Raivata, Vitatha fue el progenitor, e Indra fue el señor de los dioses; los dioses se llamaban Amitābhās. Los munis estaban encabezados por Hiraṇyaroman; y los hijos comenzaban con Balabandha (y otros).

Verse 7

मनोजवश्चाक्षुषे ऽथ इन्द्रः स्वात्यादयः सुराः सुमेधाद्या महर्षयः पुरुप्रभृतयः सुताः

En el Manvantara Cākṣuṣa, Manojava fue el Indra; Svāti y los demás fueron los dioses; Sumedhā y los demás fueron los grandes ṛṣis; y Puru y el resto fueron los hijos (la progenie).

Verse 8

विवस्वतः सुतो विप्रः श्राद्धदेवो मनुस्ततः आदित्यवसुरुद्राद्या देवा इन्द्रः पुरन्दरः

Oh brāhmana, el hijo de Vivasvat fue Śrāddhadeva Manu. De él surgieron los dioses, comenzando por los Ādityas, los Vasus y los Rudras; y (entre ellos) Indra, el destructor de ciudades, Purandara.

Verse 9

वशिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः विश्वामित्रभरद्वाजौ मुनयः सप्त साम्प्रतं

Vasiṣṭha, Kāśyapa, luego Atri, Jamadagni y también Gotama—junto con Viśvāmitra y Bharadvāja—éstos son los siete sabios (Saptarṣi) en el presente.

Verse 10

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा अंशेन हरिराभवत् स्वायम्भुवे मानसो ऽभूदजितस्तदनन्तरे

Los hijos, comenzando por Ikṣvāku, llegaron a ser manifestaciones de Hari por una porción de su poder divino. En el Manvantara Svāyambhuva surgió la encarnación llamada Mānasa; y después de ello apareció la encarnación Ajita.

Verse 11

सत्यो हरिर्देवदरो वैकुण्ठो वामनः क्रमात् छायाजः सूर्यपुत्रस्तु भविता चाष्टमो मनुः

En debido orden: (él es llamado) Satya, Hari, Devadāra, Vaikuṇṭha y Vāmana. Y Chāyāja—en verdad hijo del Sol—llegará a ser el octavo Manu.

Verse 12

पूर्वस्य च सवर्णो ऽसौ सावर्णिर्भविताष्टमः सुतपाद्या देवगणा दीप्तिमद्द्रौणिकादयः

Y él será de la misma estirpe que el Manu anterior; ese Sāvarṇi llegará a ser el octavo Manu. Las huestes de dioses serán Sutapā y otros, comenzando por Dīptimat y Drauṇika.

Verse 13

मुनयो बलिरिन्द्रश् च विरजप्रमुखाः सुताः नवमो दक्षसावर्णिः पाराद्याश् च तदा सुराः

Los munis, Bali e Indra, y los hijos encabezados por Viraja: en ese período, el noveno Manu es Dakṣa-sāvarṇi; y entonces los dioses son los que comienzan por Pāra.

Verse 14

इन्द्रश् चैवाद्भुतस्तेषां सवनाद्या द्विजोत्तमाः धृतकेत्वादयः पुत्रा ब्रह्मसावर्णिरित्यतः

Y entre ellos, el Indra es en verdad Adbhuta. Los más eminentes dos veces nacidos comienzan con Savana; y los hijos comienzan con Dhṛtaketu. Desde aquí en adelante, el relato prosigue con Brahma-Sāvarṇi.

Verse 15

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः हिरण्यरोमाद्या ऋषय इति ञ तथा सुरा इति छ हविष्याद्याश् च मुनयः सुक्षेत्राद्याश् च तत्सुताः

Los grupos de devas se llaman “Sukha” y los demás; entre ellos se mencionan Śānti y Śatakratu (Indra). Los ṛṣis son Hiraṇyaroman y otros. Asimismo, existe un grupo llamado “Surā” (y otros). También, los munis son Haviṣya y los demás; y Sukṣetra y otros son sus hijos.

Verse 16

धर्मसावर्णिकश्चाथ विहङ्गाद्यास्तदा सुराः गणेशश्चेन्द्रो नश् चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः

Luego (en ese manvantara), el Manu es Dharmasāvarṇika; los dioses están encabezados por Vihaṅga; se menciona también a Gaṇeśa; e Indra es Naś (Naraśa/Naś); y los munis son los Carādyā (comenzando por Cara), vinculados a los ritos para quienes desean un hijo.

Verse 17

सर्वत्रगाद्या रुद्राख्यः सावर्णिभविता मनुः ऋतधामा सुरेन्द्रश् च हरिताद्याश् च देवताः

Se mencionan las deidades que comienzan con Sarvatragā; Rudrākhya es el Indra; Sāvarṇi será el Manu; Ṛtadhāman es también nombrado como señor de los dioses; y se declara el grupo de devas que comienza con Harita.

Verse 18

तपस्याद्याः सप्तर्षयः सुता वैदेववन्मुखाः मनुस्त्रयोदशो रौच्यः सूत्रामाणादयः सुराः

En el Manvantara de Raucya (decimotercero), los Siete Ṛṣis comienzan con Tapasyā; los hijos están encabezados por Vaidevavat; y los dioses están encabezados por Sūtrāmāṇa.

Verse 19

इन्द्रो दिवस्पतिस्तेषां दानवादिविमर्दनः निर्मोहाद्याः सप्तर्षयश्चित्रसेनादयः सुताः

Entre ellos, Indra—señor de los cielos, aplastador de los Dānavas y semejantes—fue el principal. Nirmoha y otros fueron los Siete Ṛṣis, y Citraseṇa y otros fueron (sus) hijos.

Verse 20

मनुश् चतुर्दशो भौत्यः शुचिरिन्द्रो भविष्यति चाक्षुषाद्याः सुरगणा अग्निबाह्णादयो द्विजाः

El decimocuarto Manu será Bhautya; Śuci será el Indra. Las huestes de dioses serán las que comienzan con Cākṣuṣa, y los sabios dos veces nacidos serán los que comienzan con Agnibāhu.

Verse 21

चतुर्दशस्य भौत्यस्य पुत्रा ऊरुमुखा मनोः प्रयर्तयन्ति देवांश् च भुवि सप्तर्षयो दिवः

En el decimocuarto (Manvantara) de Bhautya, los hijos de Manu, llamados Ūrūmukha y otros, ponen en marcha a los dioses, es decir, establecen sus funciones en el mundo. En la tierra están los Siete Ṛṣis, y en el cielo (están) los dioses.

Verse 22

देवा यज्ञभुजस्ते तु भूः पुत्रैः परिपाल्यते ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन्मनवस्तु चतुर्दश

Los dioses son los que gozan de los sacrificios; y la tierra es protegida por sus hijos. Oh brahmán, en un solo día de Brahmā hay, en verdad, catorce Manus.

Verse 23

मन्वाद्याश् च हरिर्वेदं द्वापरान्ते विभेद सः आद्यो वेदश् चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः

Comenzando por Manu y los demás sabios primordiales, Hari (Viṣṇu) dividió el Veda al final de la era Dvāpara. El Veda original era de cuatro partes (cuatro “pies”) y constaba de cien mil versos.

Verse 24

एकश्चासीद् यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः

El Yajurveda fue en otro tiempo un solo corpus; luego el sabio lo dispuso en cuatro divisiones: la función del sacerdote Adhvaryu mediante las fórmulas Yajus, y asimismo la función del Hotṛ mediante los versos del Ṛg.

Verse 25

औद्गात्रं सामभिओश् चक्रे ब्रह्मत्वञ्चाप्यथर्वभिः प्रथमं व्यासशिष्यस्तु पैलो ह्य् ऋग्वेदपारगः

Asignó la función sacerdotal del Udgatṛ a los especialistas del Sāmaveda, y la función sacerdotal del Brahman a los especialistas del Atharvaveda. Entre los discípulos de Vyāsa, el primero fue Paila, consumado conocedor del Ṛgveda.

Verse 26

इन्द्रः प्रमतये प्रादाद्वास्कलाय च संहितां बौध्यादिभ्यो ददौ सोपि चतुर्धा निजसंहितां

Indra entregó la Saṁhitā a Pramata y también a Vāskala; y este (Vāskala), a su vez, transmitió su propia Saṁhitā en cuatro divisiones a Baudhya y a los demás.

Verse 27

यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश् चकार वै

El magnánimo Vaiśampāyana—discípulo de Vyāsa—estableció en verdad veintisiete ramas (śākhās) del árbol del Yajurveda.

Verse 28

काण्वा वाजसनेयाद्या याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः सजैमिनिः

Las escuelas Kāṇva y Vājasaneyi, y las demás, se recuerdan como transmitidas por Yājñavalkya y otros. Del árbol del Sāma-Veda, la rama está representada por Jaimini, discípulo de Vyāsa.

Verse 29

सुमन्तुश् च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरुः

Después, Sumantu y Sukarmā recibieron cada uno una sola Saṃhitā; y el llamado Sukarmā recibió de su maestro mil Saṃhitās.

Verse 30

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तं शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः

Sumantu, discípulo de Vyāsa, dividió la tradición del Atharva-veda en ramas, e hizo que sus discípulos—comenzando por Paipyala—la estudiaran en miles de linajes de recitación y transmisión.

Verse 31

पुराणसंहितां चक्रे सुतो व्यासप्रसादतः

Por la gracia benévola de Vyāsa, Sūta compuso el compendio (saṃhitā) de los Purāṇas.