Adhyaya 116

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गयामाहात्म्ये गययात्रा नाम पञ्चदशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः गयायात्राविधिः अग्निर् उवाच गायत्र्यैव महानद्यां स्नातः सन्ध्यां समाचरेत् गायत्र्या अग्रतः प्रातः श्राद्धं पिण्डमथाक्षयं

Así, en el Agni Mahāpurāṇa, en la sección del Māhātmya de Gayā, concluye el capítulo ciento quince, titulado “La peregrinación a Gayā”. Ahora comienza el capítulo ciento dieciséis: “El rito de la peregrinación a Gayā”. Agni dijo: «Habiéndose bañado en el gran río recitando únicamente la Gāyatrī, cúmplase el culto de Sandhyā. Luego, por la mañana, poniendo la Gāyatrī en primer lugar como mantra rector, realícese el Śrāddha y ofrézcase el piṇḍa, obteniendo mérito imperecedero (akṣaya)».

Verse 2

मध्याह्ने चोद्यति स्नात्वा गीतवाद्यैर् ह्युपास्य च सावित्रीपुरतः सन्ध्यां पिण्डदानञ्च तत्पदे

Al mediodía, cuando el sol recorre su curso meridiano, tras bañarse debe rendirse culto con cantos y música instrumental; y ante Sāvitrī ha de realizarse la Sandhyā del mediodía y ofrecer también el piṇḍa en ese lugar sagrado.

Verse 3

अगस्त्यस्य पदे कुर्याद्योनिद्वारं प्रविश्य च निर्गतो न पुनर्योनिं प्रविशेन्मुच्यते भवात्

En la sagrada “huella/asiento” de Agastya debe realizarse el rito; tras entrar por la “puerta del yoni” y salir, no debe volver a entrar en el vientre: así queda liberado del devenir mundano (saṃsāra).

Verse 4

प्रात इति क मध्याह्ने सरसीति ग मुच्यते भयादिति छ , झ च बलिं काकशिलायाञ्च कुमारञ्च नमेत्ततः स्वर्गद्वार्यां सोमकुण्डे वायुतीर्थे ऽथ पिण्डदः

“Por la mañana” —señalado por ‘ka’; “al mediodía” —señalado por ‘ga’; y al recitar la fórmula “se es liberado del miedo” —señalado por ‘cha’ y ‘jha’. Luego debe ofrecerse un bali (ofrenda de alimento), inclinarse ante el lugar sagrado Kākaśilā y ante Kumāra; después, en Svargadvārā, en Somakuṇḍa y en Vāyutīrtha, deben ofrecerse piṇḍas (bolas funerarias de arroz para el śrāddha).

Verse 5

भवेदाकशगङ्गायां कपिलायाञ्च पिण्डदः कपिलेशं शिवं नत्वा रुक्मिकुण्डे च पिण्डदः

En Ākāśagaṅgā y también en Kapilā, uno se convierte en oferente de piṇḍas (piṇḍa-dāna). Tras inclinarse ante Kapileśa Śiva, en Rukmikuṇḍa también se vuelve oferente de piṇḍas.

Verse 6

कोटीतीर्थे च कोटीशं नत्वामोघपदे नरः गदालोले वानरके गोप्रचारे च पिण्डदः

En Koṭitīrtha, el hombre, tras inclinarse ante Koṭīśa; en Amoghapada; y en Gadālola, Vānaraka y Gopracāra, debe ofrecer piṇḍas (bolas rituales de arroz).

Verse 7

नत्वा गावं वैतरण्यामेकविंशकुलोद्धृतिः श्राद्धपिण्डप्रदाता स्यात् क्रौञ्चपदे च पिण्डदः

Habiéndose inclinado (y dedicado debidamente) ante la vaca Vaitaraṇī, uno se convierte en el elevador de veintiuna generaciones. Debe ofrecer los piṇḍas del śrāddha, y en la estación de Krauñca también se vuelve oferente de piṇḍas.

Verse 8

तृतीयायां विशालायां निश्चिरायाञ्च पिण्डदः ऋणमोक्षे पापमोक्षे भस्मकुण्डे ऽथ भस्मना

En el tercer tīrtha, llamado Viśālā, y también en Niścirā, quien ofrece el piṇḍa (oblación funeraria) alcanza la liberación. En Ṛṇamokṣa y Pāpamokṣa se obtiene libertad de las deudas y de los pecados; y en Bhasmakuṇḍa se adquiere mérito mediante la aplicación de la ceniza sagrada (bhasma).

Verse 9

स्नानकृन् मुच्यते पापान्नमेद्देवं जनार्दनम् एष पिण्डो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन

Quien realiza el baño ritual (snāna) queda libre de pecados. Que se incline ante el Dios Janārdana (Viṣṇu), diciendo: “Oh Janārdana, este piṇḍa lo he ofrecido yo en tu mano.”

Verse 10

परलोकगते मह्यमक्ष्यय्यमुपतिष्ठतां गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः

Cuando yo haya partido al otro mundo, que el Imperecedero (Akṣaya), el propio Janārdana—presente en Gayā en la forma de los Pitṛs—permanezca junto a mí como apoyo infalible.

Verse 11

तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं मुच्यते वै ऋणत्रयात् मार्कण्डेयेश्वरं नत्वा नमेद्गृध्रेश्वरं नरः

Al contemplar a ese Señor de ojos de loto, uno queda ciertamente libre de la triple deuda. Tras inclinarse ante Mārkaṇḍeyeśvara, el hombre debe inclinarse también ante Gṛdhreśvara.

Verse 12

मूलक्षेत्रे महेशस्य धारायां पिण्डदो भवेत् घ च कपिलेशमित्यादिः, गोप्रचारे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति श्राद्धे पिण्डप्रदतेति ख भवेदाकाशगङ्गायामैत्यादिः, क्रौञ्चपादे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठः छ पुस्तके नास्ति नमेद्भूतेश्वरं नर इति घ गृध्रकूटे गृध्रवटे धौतपादे च पिण्डदः

En el Mūla-kṣetra de Maheśa (Śiva) y en Dhārā, uno llega a ser oferente de piṇḍas (es decir, obtiene el mérito de realizar ofrendas de piṇḍa). Asimismo en Kapileśa y en los demás tīrthas mencionados. (Algunas recensiones añaden: “y también en Go-pracāra se llega a ser oferente de piṇḍas”, pero esta lectura no aparece en el manuscrito ‘ga’.) En el śrāddha, deben ofrecerse piṇḍas (así lee otra recensión). En Ākāśa-gaṅgā también se llega a ser oferente de piṇḍas. (Algunas recensiones añaden: “y también en Krauñca-pāda”, pero esta lectura interna no aparece en el manuscrito ‘cha’.) El hombre debe inclinarse ante Bhūteśvara (según la recensión ‘gha’). En Gṛdhra-kūṭa, Gṛdhra-vaṭa y también en Dhauta-pāda, (uno) llega a ser oferente de piṇḍas.

Verse 13

पुष्करिण्यां कर्दमाले रामतीर्थे च पिण्डदः प्रभासेशन्नमेत् प्रेतशिलायां पिण्डदो भवेत्

Quien ofrece piṇḍa (bolas de arroz funerarias) en Puṣkariṇī, en Kardamāla y en Rāma-tīrtha, y se inclina ante el Señor de Prabhāsa, en verdad llega a ser también oferente de piṇḍa en Preta-śilā, obteniendo el mismo mérito que si lo hubiera realizado allí.

Verse 14

दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः पितरो बान्धवादयः प्रेतादिरूपा मुक्ताः स्युः पिण्डैर् दत्तैर् मयाखिलाः

Los Pitṛs —junto con los parientes y los demás— que moran en los ámbitos divinos, en el espacio intermedio o sobre la tierra, aun existiendo en estados como el de preta, quedan todos liberados por las ofrendas de piṇḍa dadas por mí.

Verse 15

स्थानत्रये प्रेतशिला गयाशिरसि पावनी प्रभासे प्रेतकुण्डे च पिण्डदस्तारयेत् कुलम्

En tres lugares—(1) Pretaśilā, (2) Gayāśiras y (3) el purificador Prabhāsa en Preta-kuṇḍa—quien ofrece piṇḍa redime su linaje.

Verse 16

वसिष्ठेशन्नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् गयानाभौ सुषुम्णायां महाकोष्ट्याञ्च पिण्डदः

Habiéndose inclinado ante Vasiṣṭheśa, debe ofrecerse el piṇḍa delante de él. Asimismo deben ofrecerse piṇḍas en Gayā-nābhi, en Suṣumnā y en Mahākoṣṭī.

Verse 17

गदाधराग्रतो मुण्डपृष्ठे देव्याश् च सन्निधौ मुण्दपृष्ठं नमेदादौ क्षेत्रपालादिसंयुतम्

Al comienzo, en presencia de la Diosa y ante Gadādhara (Viṣṇu), debe uno primero postrarse ante Muṇḍapṛṣṭha, junto con Kṣetrapāla y las demás deidades asistentes.

Verse 18

पूजयित्वा भयं न स्याद्विषरोगादिनाशनम् ब्रह्माणञ्च नमस्कृत्य ब्रह्मलोकं नयेत् कुलम्

Habiendo realizado la adoración, no habrá temor; ello destruye el veneno, las enfermedades y aflicciones semejantes. Y, tras postrarse ante Brahmā, uno conduce su linaje familiar al mundo de Brahmā.

Verse 19

सुभद्रां बलभद्रञ्च प्रपूज्य पुरुषोत्तमम् सर्वकामसमायुक्तः कुलमुद्धृत्य नाकभाक्

Habiendo venerado debidamente a Subhadrā y a Balabhadra, y luego al Ser Supremo (Puruṣottama), uno queda dotado del cumplimiento de todos los deseos. Al elevar y redimir su linaje, obtiene una porción en el cielo.

Verse 20

हृषीकेशं नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् माधवं पूजयित्वा च देवो वैमानिको भवेत्

Tras postrarse ante Hṛṣīkeśa, debe ofrecerse ante Él el piṇḍa (bola funeraria de arroz). Y, habiendo venerado a Mādhava, uno se convierte en un ser celeste que viaja en un vimāna (carro aéreo).

Verse 21

महालक्ष्मीं प्रार्च्य गौरीं मङ्गलाञ्च सरस्वतीम् पितॄनुद्धृत्य स्वर्गस्थो भुक्तभोगो ऽत्र शास्त्रधीः

Habiendo venerado debidamente a Mahālakṣmī, a Gaurī, a Maṅgalā y a Sarasvatī, y habiendo elevado a los pitṛs (antepasados), él mora en el cielo; y aquí, en este mundo, goza de prosperidad y placeres, dotado de inteligencia según los śāstras.

Verse 22

ठोत्र झ पुस्तके ऽधिको ऽस्ति प्रेतादिरूपमुक्ता इति ख , ग , घ , ङ , ज च कुलमुद्धृत्य लोकभागिति ग , ज च वशिष्ठेशमित्यादिः, कुलमुद्धृत्य नाकभागित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति देवैर् वैमानिक इति छ द्वादशादित्यमभ्यर्य वह्निं रेवन्तमिन्द्रकम् रोगादिमुक्तः स्वर्गी स्याच्छ्रीकपर्दिविनायकम्

Habiendo venerado debidamente a los Doce Ādityas, a Agni, a Revanta, a Indra y a Śrīkapardi-Vināyaka, uno queda libre de enfermedades y otras aflicciones. Y, tras la muerte, alcanza el cielo, convirtiéndose entre los dioses en un ser celeste que viaja en vimāna.

Verse 23

प्रपूज्य कार्त्तिकेयञ्च निर्विघ्नः सिद्धिमाप्नुयात् सोमनाथञ्च कालेशङ्केदारं प्रपितामहम्

Habiendo venerado debidamente a Kārttikeya, se alcanza el éxito sin obstáculos; y también debe adorarse a Somanātha, a Kāleśa, a Kedāra y a Prapitāmaha.

Verse 24

सिद्धेश्वरञ्च रुद्रेशं रामेशं ब्रह्मकेश्वरम् अष्टलिङ्गानि गुह्यानि पूजयित्वा तु सर्वभाक्

Tras adorar los ocho liṅgas secretos—Siddheśvara, Rudreśa, Rāmeśa y Brahmakeśvara—uno llega a participar de todos los méritos y logros auspiciosos.

Verse 25

नारायणं वराहञ्च नारसिंहं नमेच्छ्रिये ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यं त्रिपुरघ्नमशेषदम्

Por la auspiciosa prosperidad (śrī) me inclino ante Nārāyaṇa, ante Varāha y ante Narasiṃha; y ante el Único conocido como Brahmā, Viṣṇu y Maheśa: Tripuraghna, el destructor de las tres ciudades, dador de todos los dones.

Verse 26

सीतां रामञ्च गरुडं वामनं सम्प्रपूज्य च सर्वकामानवाप्नोति ब्रह्मलोकं नयेत् पितॄन्

Habiendo venerado debidamente también a Sītā, a Rāma, a Garuḍa y a Vāmana, uno obtiene todos los fines deseados y conduce a sus antepasados a Brahmaloka.

Verse 27

देवैः सार्धं सम्प्रपूज्य देवमादिगदाधरम् ऋणत्रयविनिर्मुक्तस्तारयेत् सकलं कुलम्

Habiendo venerado debidamente, junto con los dioses, al Señor Divino—Ādi, el Primordial, portador de la maza—uno queda libre de la triple deuda y puede otorgar liberación a todo su linaje.

Verse 28

देवरूपा शिला पुण्या तस्माद्देवमयी शिला गयायां नहि तत् स्थानं यत्र तीर्थं न विद्यते

La piedra que porta la forma de una deidad es meritoria; por ello, esa piedra es verdaderamente de esencia divina. En Gayā no hay lugar alguno donde no se halle un tīrtha, el vado sagrado.

Verse 29

यन्नाम्ना पातयेत् पिण्डं तन्नयेद्ब्रह्म शाश्वतम् फल्ग्वीशं फल्गुचण्डीं च प्रणम्याङ्गारकेश्वरम्

Invocando el nombre sagrado que se pronuncie al ofrecer el piṇḍa, ese mismo acto conduce al difunto al Brahman eterno. Tras postrarse ante Phalgvīśa, Phalgucaṇḍī y Aṅgārakeśvara (Señor de Marte), debe realizarse el rito.

Verse 30

मतङ्गस्य पदे श्राद्धी भरताश्रमके भवेत् हंसतीर्थे कोटितीर्थे यत्र पाण्डुशिलान्नदः

Debe celebrarse el rito de śrāddha en la Huella de Mataṅga; asimismo en el eremitorio de Bharata—en Haṃsa-tīrtha y en Koṭi-tīrtha—donde fluye el río llamado Pāṇḍuśilā.

Verse 31

तत्र स्यादग्निधारायां मधुस्रवसि पिण्डदः रुद्रेशं किलिकिलेशं नमेद्वृद्धिविनायकम्

Allí, en el (nyāsa/mantra) llamado Agnidhārā, en la (forma denominada) Madhusravas y como Piṇḍada, debe uno postrarse ante Rudreśa, Kilikileśa y Vṛddhi-Vināyaka.

Verse 32

पिण्डदो धेनुकारण्ये पदे धेनोर् नमेच्च गाम् पूजयित्वाथेति क , घ , ङ , ज च नमेद्बुद्धिविनायकमिति ख , ग , छ च नमेद्वृद्धविनायकमिति घ सर्वान् पितॄंस्तारयेच्च सरस्वत्याञ्च पिण्डदः

El oferente del piṇḍa (Piṇḍada), en el ‘Dhenukāraṇya’ (bosque de Dhenukā), debe inclinarse ante la huella de la vaca y, tras venerar a la vaca, recitar las fórmulas prescritas. Debe postrarse diciendo: «Saludo a Buddhi-Vināyaka», y postrarse diciendo: «Saludo a Vṛddhi-Vināyaka». Así, el oferente del piṇḍa libera a todos los Pitṛs (antepasados) y también propicia a Sarasvatī.

Verse 33

सन्ध्यामुपास्य सायाह्ने नमेद्देवीं सरस्वतीम् त्रिसन्ध्याकृद्भवेद्विप्रो वेदवेदाङ्गपारगः

Habiendo realizado el culto de Sandhyā, al atardecer debe inclinarse ante la diosa Sarasvatī. El brāhmaṇa que cumple los ritos en las tres junturas del día (trisandhyā) llega a ser versado en el Veda y en los Vedāṅga.

Verse 34

गयां प्रदक्षिणीकृत्य गयाविप्रान् प्रपूज्य च अन्नदानादिकं सर्वं कृतन्तत्राक्षयं भवेत्

Tras circunvalar (pradakṣiṇā) Gayā y rendir el debido homenaje a los brāhmaṇas de Gayā, todas las acciones realizadas allí—como el don de alimento y otras—se vuelven imperecederas (akṣaya), de mérito inagotable.

Verse 35

स्तुत्वा सम्प्रार्थयेदेवमादिदेवं गदाधरम् गदाधरं गयावासं पित्रादीनां गतिप्रदम्

Tras alabar, debe suplicar con fervor al Señor—al Deva primordial (Ādideva), Gadādhara. Gadādhara, morador de Gayā, es quien otorga a los antepasados (pitṛ) y a los demás el paso salvador y la consecución del destino supremo.

Verse 36

धर्मार्थकाममोक्षार्थं योगदं प्रणमाम्यहम् देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम्

Para alcanzar dharma, artha, kāma y mokṣa, me postro ante el Dador del Yoga: Aquel que está libre de cuerpo, sentidos, mente, intelecto, prāṇa (aliento vital) y ahaṅkāra (ego).

Verse 37

नित्यशुद्धं बुद्धियुक्तं सत्यं ब्रह्म नमाम्यहम् आनन्दमद्वयं देवं देवदानववन्दितम्

Me inclino ante el Brahman verdadero—siempre puro y dotado de inteligencia perfecta—, el Señor no dual, de naturaleza de dicha (ānanda), venerado tanto por los dioses como por los Dānavas.

Verse 38

देवदेवीवृन्दयुक्तं सर्वदा प्रणमाम्यहम् कलिकल्मषकालार्तिदमनं वनमालिनम्

Me postro siempre ante Aquel que está acompañado por la multitud de dioses y diosas; Él que somete el sufrimiento de la era de Kali y la impureza de Kali, el que está adornado con una guirnalda de flores del bosque (vanamālā).

Verse 39

पालिताखिललोकेशं कुलोद्धरणमानसम् व्यक्ताव्यक्तविभक्तात्माविभक्तात्मानमात्मनि

Me refugio en el Señor de todos los mundos, protector del cosmos entero; cuya mente está dedicada a elevar los linajes; cuyo Ser se distingue como lo manifiesto y lo no manifiesto, y sin embargo, en Su propio Sí mismo permanece indiviso.

Verse 40

स्थितं स्थिरतरं सारं वन्दे घोराघमर्दनम् आगतो ऽस्मि गयां देव पितृकार्ये गदाधरः

Me inclino ante Aquel que permanece firme—más firme que todo—la Esencia misma, el Aplastador del pecado terrible. Oh Dios, he venido a Gayā para el rito debido a los antepasados; Tú eres Gadādhara, el Portador de la maza.

Verse 41

त्वं मे साक्षी भवाद्येह अनृणो ऽहमृणत्रयात् द्धबुद्धियुक्तमिति घ , छ च कालार्तिनाशनमिति घ कालार्तिदलनमिति ग , ङ , घ , ज च पालिताखिलदेवेशमिति घ स्थिततरमिति ग , घ , ङ च वन्देहमरिमर्दनमिति ङ वन्दे संसारमर्दनमिति ज साक्षिणः सन्तु मे देवा ब्रह्मेशानादयस् तथा

Sé mi testigo aquí y ahora, para que yo quede libre de la triple deuda (con los dioses, los ṛṣi y los antepasados). (En algunas recensiones se leen variantes: “dotado de firme resolución”; “destructor de las aflicciones del tiempo”; “triturador de las aflicciones del tiempo”; “protector de todos, Señor de los dioses”; “el más firme”; “me inclino ante el triturador de enemigos”; “me inclino ante el triturador del saṃsāra”.) Y que los dioses—Brahmā, Īśāna (Śiva) y los demás—sean también mis testigos.

Verse 42

मया गयां समासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता गयामाहात्म्यपठनाच्छ्राद्धादौ ब्रह्मलोकभाक्

Habiendo llegado a Gayā, he cumplido la expiación (y liberación) de los antepasados. Por la recitación del Gaya-māhātmya, quien realiza el Śrāddha y ritos afines llega a participar de Brahmaloka.

Verse 43

पितॄणामक्षयं श्राद्धमक्षयं ब्रह्मलोकदम्

Este śrāddha para los Pitṛs es imperecedero en su mérito; y, por ser imperecedero, otorga el logro del mundo de Brahmā (Brahmaloka).