Adhyaya 111

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गङ्गामाहात्म्यं नाम दशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ एकादशाधिकशततमो ऽध्यायः प्रयागमाहात्म्यं अग्निर् उवाच वक्ष्ये प्रयागमाहात्म्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं परं प्रयागे ब्रह्मविष्ण्वाद्या देव मुनिवराः स्थिताः

Así, en el Agni Mahāpurāṇa, el capítulo titulado “La grandeza del Gaṅgā” es el capítulo ciento diez. Ahora comienza el capítulo ciento once, “La grandeza de Prayāga”. Agni dijo: “Declararé la suprema grandeza de Prayāga, que otorga tanto el goce mundano como la liberación. En Prayāga moran Brahmā, Viṣṇu y los demás dioses, junto con los más excelsos sabios.”

Verse 2

च गङ्गातीरसमुद्भूतमृद्धारो सो ऽघहार्कवदिति ख , ग , झ च गङ्गातीरसमुद्भूतमृदं मूर्धा विभर्ति यः विभर्ति रूपं सोर्कस्य तमोनाशाय केवलमिति ङ भक्तिमुक्तिफलप्रदमिति ग भुक्तिमुक्तिप्रदायकमिति झ सरितः सागराः सिद्धा गन्धर्वसराप्सस् तथा तत्र त्रीण्यग्निकुण्डानि तेषां मध्ये तु जाह्नवी

Quien lleva consigo arcilla/tierra surgida de la ribera del Gaṅgā se vuelve destructor del pecado, como el Sol. Quien porta sobre la cabeza la tierra nacida de la orilla del Gaṅgā lleva el mismo resplandor del Sol, únicamente para disipar la oscuridad (ignorancia e impureza). Ella concede el fruto de la devoción y la liberación; otorga también el goce mundano y la liberación. Allí se declaran santificados los ríos y los océanos; y asimismo los Siddhas, los Gandharvas y las Apsaras. En ese lugar hay tres fosas de fuego (agni-kuṇḍas); y entre ellas está la Jāhnavī (Gaṅgā).

Verse 3

वेगेन समतिक्रान्ता सर्वतीर्थतिरस्कृता तपनस्य सुता तत्र त्रिषु लोकेषु विश्रुता

Con ímpetu veloz lo sobrepasa todo y eclipsa cada lugar de peregrinación; allí está la célebre hija de Tapana, renombrada en los tres mundos.

Verse 4

गङ्गायमुनयोर्मध्यं पृथिव्या जघनं स्मृतं प्रयागं जघनस्यान्तरुपस्थमृषयो विदुः

La región entre el Gaṅgā y el Yamunā es recordada como las “caderas” (jaghana) de la Tierra; y los sabios conocen a Prayāga como la parte interna de ese jaghana, el ámbito intermedio (upastha).

Verse 5

प्रयागं सप्रतिष्ठानम् कम्बलाश्वतरावुभौ तीर्थं भोगवती चैव वेदी प्रोक्ता प्रजापतेः

Prayāga junto con Pratiṣṭhāna, los dos tīrthas Kambalā y Aśvatara, y también el tīrtha Bhogavatī: todo ello es declarado el altar (vedī) de Prajāpati.

Verse 6

तत्र वेदाश् च यज्ञाश् च मूर्तिमन्तः प्रयागके स्तवनादस्य तीर्थस्य नामसङ्किर्तनादपि

Allí, en Prayāga, los Vedas y los ritos del yajña están, por así decirlo, encarnados. Aun con alabar este tīrtha sagrado, e incluso con el mero recitar de su nombre, se obtiene gran mérito.

Verse 7

मृत्तिकालम्भनाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते प्रयागे सङ्गते दानं श्राद्धं जप्यादि चाक्षयं

Incluso al untarse (o apoyarse en) la arcilla sagrada, uno queda libre de todos los pecados. En Prayāga, en la confluencia, las dádivas (dāna), las ofrendas de śrāddha, el japa y lo semejante se vuelven imperecederos en su mérito.

Verse 8

न देववचनाद्विप्र न लोकवचनादपि मतिरुत्क्रमणीयान्ते प्रयागे मरणं प्रति

Oh brāhmaṇa, ni por la palabra de los dioses ni siquiera por la palabra de los hombres puede hacerse retroceder la determinación, cuando—al final de la vida—uno está resuelto a morir en Prayāga.

Verse 9

दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस् तथापराः तेषां सान्निध्यमत्रैव प्रयागं परमन्ततः

Diez mil tīrthas sagrados, y asimismo otros sesenta crores: de todos ellos, su misma presencia (confluencia de méritos) se halla aquí solamente; por eso Prayāga es supremo en el sentido más alto.

Verse 10

वासुकेर्भोगवत्यत्र हंसप्रपतनं परं गवां कोटिप्रदानाद्यत् त्र्यहं स्नानस्य तत्फलं

Aquí, en Bhogavatī de Vāsuki, se ensalza el tīrtha supremo llamado Haṃsa-prapatana (el Descenso del Cisne). El fruto de bañarse allí durante tres días es igual al que nace de dádivas, comenzando por la donación de diez millones de vacas.

Verse 11

प्रयागे माघमासे तु एवमाहुर्मनीषिणः गङायमुनयोर्मध्ये इति ख सरितः सागरा इत्य् आदिः, उपस्थमृषयो विदुरित्यन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति श्रवणादस्येति ख , ग , घ , ङ , ज च श्राद्धद्रव्यादि चाक्षयमिति घ त्र्यहं स्नातस्येति घ सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा

Los sabios declaran así: en el mes de Māgha, en Prayāga—en la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā—el Gaṅgā es accesible en todas partes; sin embargo, su plena potencia santificadora es rara, de modo singular, en tres lugares.

Verse 12

गङाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे अत्र दानाद्दिवं याति राजेन्द्रो जायते ऽत्र च

En Gaṅgādvāra (Haridvāra), en Prayāga y en la confluencia del Gaṅgā con el océano (Gaṅgā-sāgara), quien hace ofrendas aquí va al cielo; y aquí también nace como rey entre reyes.

Verse 13

वटमूले सङ्गमादौ मृतो विष्णुपुरीं व्रजेत् उर्वशीपुलिनं रम्यं तीर्थं सन्ध्यावतस् तथा

Quien muere al pie del baniano, en el sagrado lugar de la confluencia, va a la ciudad de Viṣṇu. Asimismo, la hermosa ribera de Urvaśī es un tīrtha para quienes se consagran al culto del crepúsculo (sandhyā).

Verse 14

कोटीतीर्थञ्चाश्वमेधं गङ्गायमुनमुत्तमं मानसं रजसा हीनं तीर्थं वासरकं परं

Koṭitīrtha, Aśvamedha(-tīrtha), la suprema confluencia del Gaṅgā y el Yamunā, Mānasatīrtha libre de rajas (impureza), y el trascendente Vāsaraka-tīrtha: éstos son proclamados como eminentes lugares de peregrinación.